Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde hac sırasında aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı arttı. Suudi Arabistan, kutsal topraklarda aşırı sıcaklar nedeniyle hac ibadeti sırasında hayatını kaybedenlerin sayısının bin 301’e yükseldiğini belirterek, hayatını kaybedenlerin çoğunun hac için kayıt yaptırmadığını aktardı.

Suudi Arabistan Sağlık Bakanı Fahd Al-Jalajel yaptığı açıklamada, hayatını kaybedenlerin yüzde 83’ünün doğrudan güneş ışığı altında yeterli barınak ya da koruma olmadan uzun mesafeler yürüyen kişiler olduğunu ifade etti. Al-Jalajel, bu yılki hac yönetimini "başarılı" olarak nitelendirerek, 141 bini hac yapmak için resmi izin almayanlar olmak üzere 465 binden fazla kişiye özel tedavi hizmeti sağlandığını söyledi.

Mısırlı bir kabine yetkilisi, ölen hacı adaylarının yaklaşık yarısının Mısırlı olduğunu söyledi.

Suudi yetkililer, bu yıl 1.8 milyon hacı adayının kutsal toprakları ziyaret ettiğini, hacı adaylarının 1.6 milyonunun yurtdışından geldiğini açıkladı.

Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde hac sırasında sıcaklıkların 52 dereceye ulaşması sonucu can kayıpları artıyor. Mısırlı diplomatik kaynaklar tarafından yapılan açıklamada, 658 Mısır vatandaşının hayatını kaybettiği, bunlardan 630’unun hac için kayıt yaptırmadığı belirtildi. Açıklamada, hacı adaylarının ölüm nedeninin çoğunlukla sıcaklığa bağlı oluşan yüksek tansiyon gibi rahatsızlıklar olduğu kaydedildi.

Resmi kaynaklara göre, yaklaşık 150 bin Pakistanlıdan 58’i, yaklaşık 240 bin Endonezyalıdan ise 183’ü hayatını kaybetti. Malezya, Hindistan, Ürdün, İran, Senegal, Tunus, Sudan ve Irak’tan da can kayıpları bildirilirken, son verilerle birlikte hac vazifesi sırasında 11 ülkeden toplam bin 81 kişi hayatını kaybetti. Kaybolan çok sayıda kişi ise aileleri ve yakınları tarafından aranıyor.

Her yıl on binlerce kişi resmi olarak kayıt yaptırmadan hac ibadetini yerine getirmek için kutsal topraklara gidiyor. Kayıtlı olmayan hacı adayları klimalı alanlara erişemedikleri için yoğun bir şekilde sıcaklığa maruz kalıyor.

Geçtiğimiz yıl hac ibadeti sırasında 300’den fazla kişi hayatını kaybetmişti.

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz Al Suud ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman, hac ibadeti için kutsal topraklarda bulunan devlet başkanları, üst düzey yetkililer, heyet başkanları, ülke temsilcileri için resepsiyon düzenledi. Kuran-ı Kerim okunmasıyla başlayan resepsiyonda Prens Selman konuşma yaptı. Katılımcıların ve tüm Müslümanların Kurban Bayramı’nı kutlayan Selman, “Mübarek Kurban Bayramı, Gazze Şeridi’ndeki kardeşlerimize karşı işlenen menfur suçların devam ettiği bir döneme denk geldi. Bu saldırıların derhal durdurulması ve uluslararası topluma Gazze halkının korunması için gereken tüm önlemleri alması çağrısında bulunuyoruz” dedi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Gazze Şeridi’nde derhal ateşkes ilan edilmesiyle ilgili son kararlarına uyulmasını talep eden Selman, “Krallık, uluslararası topluma 1967 sınırları içinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız Filistin Devleti’ni tanıma ve kardeş Filistin halkının meşru haklarını elde etmesi, kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışa ulaşmasının sağlanması çağrısını yineliyor” ifadelerini kullandı.

Bir gazetecinin sosyal medyada yer alan "kaçak hacı" videoları ve bu kapsamda "Diyanet’in Mekke’de Türk vatandaşlarını Suudi Arabistan mercilerine şikayet ediyor" iddiasını sorması üzerine Erbaş, geçen sene de hac vizesi dışındaki vizelerle "kural dışı" hac ibadeti konusunda büyük sıkıntıların yaşandığını hatırlattı. Suudi Arabistan’ın 2024 yılı hac hazırlıkları döneminde, ülkelere tanınan binde 1 kontenjanın dışında, bazı ülkelerden hac vizesiz kimsenin gelmemesi ile alakalı, bize gelen resmi talebini, defaatle kamuoyuna aktardıklarını belirten Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, “Bizim işimiz sadece hac zamanındaki sıkı tedbirleri duyurmak idi. Bizim ticaret veya seyahat vizesi almış kimseye, ‘Arabistan’a gitmeyiniz’ deme yetkimiz yok. Biz hac ibadetinin, bu tarz ticaret, turist vizesi ile yapılamayacağını duyurduk. Gelenler tabi burada çok büyük sıkıntılar yaşadılar. Vatandaşlarımıza büyük sıkıntılar yaşatıldı. Biz Suudi Arabistan ayağında hiçbir şey yapmadık. Bir tane vatandaşımızı Mekke’de şikayet etmedik. Külliyen yanlış, en basit ifade ile gerçek dışı. Bir tane bile vatandaşımızı, Mekke’de biz kimseye şikayet etmedik. Bu iddialarına mesnet teşkil eden bir video konuşması var. Hüseyin Hocamız burada kendisi. O konuşma, 2023 yılının hac organizasyonundan 2 ay kadar önce Diyanet İşleri Başkanlığı konferans salonunda bizim ekip başkanlarımızı ve diğer görevlilerimizle yapmış olduğumuz seminerde, 2022 yılında yaşanılan şikayetlerin değerlendirilmesi hususları ile alakalıdır. Bu konuşmadaki sözleri, 2024 yılında Suudi Arabistan’da mercilerine şikayeti şekline dönüştürmek, tamamen çarpıtmadır. Çok büyük bir çarpıtmadır. Bunu ifade etmiş olayım” diye konuştu.

Arefe günü Arafat’ta vakfeye durup gözyaşları ile tövbe edip, dualarda bulunan milyonlarca hacı adayı, güneşin batmasından sonra 11 kilometre uzaklıktaki Müzdelife bölgesine otobüslerle intikal ettiler. Gece yarısı ve sabah namazı vaktine kadar Müzdelife’de kalan hacı adayları, akşam ve yatsı namazlarını cem-i tehir ile eda etti. Hacı adayları, vakfe duası ve ibadetlerin ardından gece yarısından sonra ve sabah namazı vakti yola çıkarak Cemerat’a (şeytan taşlama alanı) yürüdüler. Yaklaşık 7 kilometrelik yol ve tünellerde her sene olduğu gibi yürüme bantlarının hiçbirisinin çalışmaması, yaşlı Türk hacılarını çok zorda bıraktı. Suud yetkililerinden senede 2 gün hizmet edecek yürüyen bantların bakımını yapmadığı için mahşerde şikayetçi olacaklarını söyleyen hacı adayları, daha sonra şeytan taşlamaya geçtiler. Bu arada çok sayıda Türk hacı adayı, çalışmayan bantlar yüzünden yolda baygınlık ve kalp krizi geçirdi.

İlk gün büyük şeytana 7 taş atan hacı adayları, daha sonra otellerine yürüyerek gidebildi. Böyle düzensizlik yüzünden hacılar iki kat yorgunluk yaşadı. Taksi ücretleri de kilit olan trafik yüzünden telaffuz edilmesi güç astronomik rakamlara ulaştı. Mekke’deki hac trafiğinin halen raylı sistem kurulmadığı için kilit olduğu, bayram sabahında hacılar, Cemerat’tan otellerine saatlerce bekleyerek, gidemediler.

Otellerine ulaşabilenler, bayram günü olması ile vekalet verdikleri kurbanlarının kesildiğini kabul ederek ve saç tıraşı olarak ihramdan çıktılar. İslam İşbirliği Teşkilatının kurban kesim işlemindeki muameleyi de eksik bulan Türk hacı adayları, şahsi vekaletlendirme ve Türkiye’deki vakıfların yaptığı gibi görüntülü kayıt ile kurbanlarının kesildiği bilgisinin Nusuk üzerinden kendilerine tek tek ulaştırılmasını istiyorlar. Bu sene ciddi olarak uygulanan Nusuk sisteminden vekalet ve kurban kesim bilgilerinin rahatlıkla gösterilebileceğini söyleyen Türk hacılar, kurbanlarının hangi ülkeye gönderildiğini bilmek istediklerini kaydettiler.

Bayram sabahı günü hacı olarak uyanan milyonlarca kişi, otellerinde arkadaşları ile sarılıp hem hacı olmalarını, hem de bayramlarını tebrik ettiler.

Son olarak ziyaret tavafı ve say’ını ihramsız olarak da yapabilen hacı adayları haccın 3. farzını da yerine getirerek, 2 ve 3. gün vacip olan şeytan taşlamalarını da yaparak haccın bütün menasiklerini tamamlayacaklar.

Hac ibadetini yerine getirmek üzere dünyanın dört bir yanından kutsal topraklara gelen hacı adayları Arafat ve Müzdelife vakfesini tamamladıktan sonra şeytan taşlamak üzere Mina’ya geçti. Hac ibadeti için Müzdelife’den Mina’ya geçen hacılar, büyük şeytan olarak ifade edilen "Akabe Cemresi"ne 7 taş attı.

Şeytan taşlamanın ardından Mescid-i Haram’a giden bazı hacı adayları ihramla ziyaret tavafı yaparken, bazıları da bayramın ilk günü kurban kesilmesinin ardından tıraş olup ihramdan çıkarak ziyaret tavafını gerçekleştirdi. Ziyaret tavafını yapan hacı adayları, farz rükünleri tamamlayarak hacı oldu.

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş, Arafat’ta Türk Hacı adaylarıyla birlikte vakfe duası yaptı. Başkan Erbaş vakfe duasında, bu yıl da Arafat’ta bulundukları için Allah’a şükrederek dualarının kabul edilmesini diledi. "Şehirlerin anası" Mekke’ye, münevver şehir Medine’ye, kutsal emanet Kudüs’e selam gönderen Başkan Erbaş, "Ey mülkün sahibi, kainatın hakimi, devletimizi, milletimizi, ezanımızı, bayrağımızı ilelebet payidar eyle. Milletimizin bekasını sarsacak, huzur ve kardeşliğimizi bozacak her türlü dahili ve harici düşmanlardan memleketimizi halas ve emin eyle. Ülkemizi zayıf düşürmeye çalışanlara, istiklal ve istikbalimize kastedenlere, varlığımıza ve vatanımıza göz dikenlere fırsat verme. İslam’ın yüce değerlerini, çirkin emelleri için kullananlardan, istismar edenlerden sana sığınıyoruz. Zalimlerin, hainlerin, kafirlerin, münafıkların kurdukları tuzakları kendi başlarına ma’kus eyle Allah’ım" diye konuştu.

Birlik ve beraberliğin, huzur ve kardeşliğin daim olması temennisinde bulunan Prof. Dr. Erbaş, "Bölünüp parçalanmaktan, dağılıp bozulmaktan, ayrılığa düşüp güçsüz kalmaktan bizleri muhafaza eyle. Bildiğimiz ve bilemediğimiz düşmanlara karşı bize feraset, dirayet ve güç ver Allah’ım. Bize güç ver ki onurumuz, harim-i ismetimiz çiğnenmesin. Bize güç ver ki mabetlerimizin göğsüne namahrem eli değmesin. Bize güç ver ki gök kubbemizde yankılanan ezanlarımız dinmesin. Bize güç ver ki bağımsızlığımızın sembolü al bayrağımız göklerden inmesin Allah’ım" ifadelerini kullandı.

Bugün farklı coğrafyalarda hayatı zindana çevrilen Müslümanların, mazlumların feryadı arşa dayandığını dile getiren Erbaş, şunları kaydetti:

"İnsanlığı, hukuku ve ahlakı hiçe sayarak dünyayı yaşanmaz hale getirenlerin kötülükleri ayyuka çıktı. Nice Müslüman zulme uğradı. Nice İslam toprağı kana bulandı. Nice bebekler katledildi. Nice anneler gözyaşına boğuldu. Çevresini mübarek kıldığın Mescid-i Aksa şimdi garip. Gazze, yetimlerin, öksüzlerin yurduna döndü. Yangın yeri oldu yüreklerimiz. Gözü yaşlı annelerin hüzünlü dualarıyla, yetim çocukların yürek yakan hıçkırıklarıyla Sen’den niyazda bulunuyoruz. İnsanlık için, alem-i İslam için Sen’den yardım niyaz ediyoruz. Bize katından bir rahmet gönder ve bize bir çıkış yolu göster Allah’ım. Bize katından bir rahmet gönder ve bize bir çıkış yolu göster Allah’ım. Ey zalimleri alçaltan ve zillete düşüren Rabb’imiz. Kadın-erkek, çoluk-çocuk demeden katliam yapanları sana şikayet ediyoruz. Haddi aşanları, kendilerine zillet damgası vurulmuş olanları sana şikayet ediyoruz. Sen, mazlumların yardımcısı, zalimlerin hasmısın. Bu zalim ve azgınlara karşı masumlara, mahzunlara ve mazlumlara medet eyle Allah’ım. Ey darda kalanların imdadına yetişen Rabb’imiz, bize rahmetinle nazar eyle. Ümmet-i Muhammed’e bu şiddetten, bu zulmetten azade bir hayat bahş eyle. Haksız, vicdansız, hukuksuz ve insafsız saldırılara maruz kalan Filistinli kardeşlerimize yardım eyle Allah’ım. Dünyanın hangi bölgesinde olursa olsun ezilen, açlık, kıtlık ve sefalet çeken çaresizlere yardım eyle Allah’ım. Mazlumlara imdat eyle Allah’ım. Masum ve mazlumların ahını zalimlerde bırakma Allah’ım. Masum ve mazlumların ahını zalimlerde bırakma Allah’ım."

Müzdelife’ye geçilecek

Akşam saatlerinde Arafat’tan ayrılacak olan hacı adayları, Müzdelife’ye geçecek. Hacı adayları burada akşam ve yatsı namazlarını birleştirerek "Cem-i tehir" yapacak, daha sonra Müzdelife vakfesini gerçekleştirecek. Müzdelife’de şeytana atılacak taşları toplayacak olan Hacı adayları, daha sonra Mina’daki "Cemerat" bölgesine geçecek.

Hacı adayları Kurban Bayramı’nın ilk günü "Büyük şeytana" 7 taş atacak, taşlamanın ardından kurban kesimi ile tıraş sonrası ihramdan çıkacak, ziyaret tavafı ve sa’y yaparak Hac farizasını tamamlayacak.

Dünyanın dört bir yanından hac farizasını yerine getirmek üzere kutsal topraklara gelen 3,5 milyon hacı adayı, Rahmet Dağı’nın eteğindeki Arafat Meydanı’nda vakfeye durdu. Gözyaşları arasında Allah’a yalvaran Müslümanlar günahlarının affı ve İslam coğrafyasında akan kan ve gözyaşının dinmesi için dua ve niyazda bulundu, tövbeler edildi. Peygamber Efendimizin veda hutbesinin de okunduğu Arafat vakfesinde aşırı sıcağa rağmen, içi aşkla dolan yüz binlerce kişi Cebel-i Rahme’ye tırmanıp burada da dua etti. Dağın zirvesinde bulunan Hazreti Âdem ile Hazreti Havva’nın buluşup, affedildiği noktaya yoğunluk sebebiyle binlerce hacı adayı çıkamadı. Tepeye çıkan merdivenlerden en yüksek noktaya ulaşamayan Müslümanlar kayalıklardan tırmanarak çıktı. Duygusal anların yaşandığı Arafat’ta dili, ülkesi ve rengi ayrı olmasına rağmen herkes aynı duygu ve düşüncelerle Rabbine yönelip, niyazda bulundu. Suudi yönetimi hac vizesi olmayanları ise Kabe’ye ve Arafat’a sokmadı. Kasap gibi hizmetli olarak gelenlere Arafat’a çıkmak için otobüs verilmeyince birçok kişi hacı olamadı. Bazı vizesi olmayan müslümanlar da polis kontrollü olmayan noktalardan gece yarısı yürümeye başlayarak çıktılar. Aralarında Türkiye’nin de olduğu 11 ülke hacılarına tahsisli yoldan hızlı transfer gerçekleştirildi.

Her ülkeye ayrılan çadır ve bölümlerde olduğu gibi, Türkiye’den ve Avrupa’dan gelen yaklaşık 90 bin Türk hacı adayına ayrılan bölümde de çeşitli programlar düzenlendi. ’Lebbeyk’ nidalarıyla başlayan programda hatim indirilip salat ve selamlar getirildi, ilahiler söylendi. Daha sonra Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, 500 çadırda kalan Türk hacı adaylarına vakfe duası yaptırdı. Hep bir ağızdan yapılan vakfe duasının ardından tüm Müslümanların, kardeşleri ile kucaklaşıp helalleşmesinde duygusal anlar yaşandı.

Arafat’ta bazı üniteler kalıcı hale getirilerek, betopan prefabrik yapılar inşa edildi. Elektrik tesisatlarının da güçlendirildiği görüldü.

Arafat’ta 45 dereceye varan sıcaklıkta hacı adayları zor anlar yaşadı. Diyanet İşleri Başkanlığının kurduğu sahra hastanesi yoğun bir gün geçirdi. Türk hacılarının yüksek tavanlı çadırlarında endüstriyel klimalar ile serin bir vakfe imkanı sağlandı. Arafat çadırında her hacı için yatak, yastık ve pike ile güçlü kumanya standart haline geldi. Kalabalık çadırlarda öğle 45 derecelik sıcakta klimalar da kifayet etmedi. Arafat’a yeni yapılan tuvaletler sırayı kısmen azalttı. Hacı adayları, Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın vakfe duası sırasında gözyaşlarına hakim olamadı.

Hacı adayları duygularını ise “Bu hisler anlatılmaz, ancak gelip yaşanır” diyerek özetledi. Hava sıcaklığının 45 derece olduğunu sorduğumuzda ise, “Biz rahmanın misafirleriyiz. Rabbimiz şimdiye kadar olduğu gibi, bundan sonra da kolaylıkları ihsan eder. Biz şimdiye kadar hiçbir sıkıntı çekmedik. İnşallah Arafat vakfesinde de Diyanetin kaliteli hizmeti ile bütün zorlukların üstesinden geliriz” dediler.

Çocuk kafilesi de ebeveynler ile birlikte Arafat’a çıkıyor. Kabe’ye yakın otellerde kalan kısa süreli hacılar ise, Arafat’a arefe günü olan Cumartesi sabahı hareket edecek. Sağlık ekibi ise, yoğun bakım hastalarını ambülanslara koyarak Arafat’a getirecek. Diyanet kiraladığı 655 otobüs ile peş peşe seferler yaparak 84 bin 942 hacısını arefe günü öğle saatine kadar birkaç tur yaparak Türk hacıların tahsisli özel yoldan Arafat’a çıkartmış olacak. Mahşerin provası, büyük buluşma olarak değerlendirilen Arafat Vakfesi’nde 14 kilometrekarelik alanda bu sene yaklaşık 3 milyon hacı adayı bir araya gelecek. Her ülke hacıları için ayrılan özel bölümlerde hac organizasyonu yapan firma ve kurumlar farklı hizmetler sunuyorlar.

Diyanet İşleri Başkanlığı bu sene Arafat’ta çadırları büyük sanayi tipi klimalarla soğutacak. Hacıların gece rahat etmeleri için özel yataklar ve sedirler tahsis edecek, kumanya dağıtılacak. Merkezi sistem ile Vakfe duası bütün çadırlara ulaştırılacak. Kur’an-ı Kerim tilaveti ve ilahi ekipleri ile hacı adaylarının duygu yüklü bir vakfe icra etmesi sağlanacak. Cumartesi günü akşam namazı vaktinin girmesi ile Müzdelifeye otobüslerle nakiller başlayacak. Hacılar bayram öncesinde geceyi Müzdelife de geçirip, gece yarısından itibaren 7 kilometre uzaklıktaki Akabe denilen şeytan taşlama bölgesine yürüyerek ilk gün büyük şeytana 7 taş atacaklar. Sonra otellerine gelip sabaha kadar ihramları ile istirahat edecek olan hacılar, kurbanlarının kesildiğinin ilan edilmesinden sonra saçlarını kestirip ihramdan çıkacaklar. Daha sonraki günlerde Mekke-i Mükerreme’den Mina’da Cemarat’a yürüyerek büyük, orta ve küçük şeytana 3 gün boyunca 7 şer taş atmayı sürdürecekler.

Eski bakanlar Hulusi Akar ve Mustafa Varank’ın da aralarında olduğu 30 civarında milletvekili de Arafat’a çıkacaklar.

Mekke-i Mükerreme’de bu yıl ilk defa 80 değişik ülkeden hac farizasını takip etmek için gelen 2 bine yakın basın mensubu için bir medya fuarı düzenlendi. Fuara Suudi Arabistan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ile İletişim Bakanı da katıldı. Hac ile alakalı çalışan kurumların faaliyetlerinin anlatıldığı stantlarda en çok ilgiyi, sivil savunma biriminin kullanacağı yeni cihazlar oluşturdu. Büyük dron kameralar ile Arafat’ta bütün noktaların yakından takip edileceği, izdiham veya olumsuzluk durumunda hızlı müdahale etmek için çalışmaların yönlendirileceği bildirildi. "Müslümanların büyük buluşması" olarak nitelendirilen 3 milyondan fazla hacı adayının gerçekleştireceği Arafat ziyaretinde herhangi bir olumsuzluk yaşanmaması için dronlar ve helikopterlerle bölge anbean takip edilecek.

Hacı adaylarının Arafat ziyareti kapsamında hazırlıklar tamamlandı. Suudi Arabistanlı yetkililerden alınan bilgiye göre herhangi bir olumsuzluk veya izdiham yaşanmaması için alınan birçok tedbirin arasında dron ve helikopter kullanımı da yer alıyor.

Mekke’nin yaklaşık 25 kilometre doğusunda bulunan Arafat, helikopterler ve dronlarla havadan takip edilecek. Alınan görüntülerin anlık incelenerek muhtemel bir olumsuzluğun önüne geçilmesi hedefleniyor.

"Akıllı robot" Zumba da görev alacak

Bu sene Arafat’ta yeni bir uygulamanın da hayata geçirileceği belirtildi. Geçen sene ilk defa pilot olarak uygulanan proje kapsamında bölgede elektrikli scooterlar de hacılara hizmet verecek. Cep telefonlarına indirecekleri uygulamaya kredi kartlarını tanımlayan hacı adayları, bu araçları günlük 126 riyale kullanabilecek. Hacılar, Müzdelife-Mina ve Mescid-i Haram arasında bu iki tekerlekli akülü araçlarla rahatça gidebilecek. Ancak bu kiralama sisteminin mescidi Haram etrafından uygulamaya alındığı görülmedi. Bunun yanı sıra engelli veya yaşlı hacılar için özel elektrikli araçlar da bölgede görev yapacak.

Öte yandan, gelecek yıllarda yapay zekaya sahip robotların da hacı adaylarına ve umre yapacak ziyaretçilere hizmet vermesi planlanıyor. Yapay zeka interaktif hizmet robotu Zumba’nın ziyaret alanlarında hacı adaylarının yönlendirilmesinde katkı sağlanması amaçlanıyor. Aralarında Türkçe’nin de bulunduğu birçok dilde sesli hizmet verebilen "akıllı robot" Zumba’nın gelecek yıllarda birçok noktada hizmet vermeye başlaması planlanıyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre Dairesinin verdiği bilgiye göre, Türk hacı adaylarını Arafat’ta 47 derece sıcaklık altında misafir edecek çadırlarda bu sene büyük klima sistemlerine ek olarak, kapalıyken oturma sedirleri açılınca yatak olan süngerler yer alacak. Diyanet İşleri Başkanlığı, hacı adaylarının ibadetlerini rahat bir şekilde yerine getirmeleri için geçen yıllara göre daha konforlu olarak hazırlıklarını yaptı.

Hacı adaylarının sıkıntı yaşamaması için faaliyetlerini sürdüren Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı Mekke’de hizmet veren, sağlıktan irşada kadar bütün ekipler, Arafat’ta da hizmetlerine devam edecek.

Mekke’nin yaklaşık 25 kilometre doğusunda bulunan Arafat Vakfesinde en önemli unsurların başında ulaşım geliyor. Cuma günü başlayacak intikaller için Diyanet İşleri Başkanlığı, hacı adaylarını kaldıkları otellerden otobüslerle alarak Arafat’ta Türkiye hacılarına ayrılan çadırlara yerleştirecek. Hacı adaylarının intikallerinde sıkıntı yaşanmaması için otobüslerin ortalama 2,5 tur yapması planlanıyor. Hava sıcaklığının 45 dereceyi aştığı Mekke-i Mükerreme’de, hacı adayları için sanayi tipi klimalarla soğutulan yüksek çadırlar kuruldu. Yemek ve su ihtiyaçlarının karşılanması için de çalışma yapıldı.

Diyanet İşleri Başkanlığının kutsal topraklarda sağladığı sağlık hizmeti çerçevesinde 2024 yılı hac organizasyonunda 60 binden fazla muayene gerçekleştirilirken, sağlık hizmetlerinin Arafat’ta da devam edeceği belirtildi. Buna göre sağlık hizmetleri Arafat bölgesinde kurulan sahra hastanesinde verilecek. Hastanede yatarak tedavi gören hacı adayları da hacı olmaları için ambulanslar ile Arafat’a taşınacaklar.

Arafat’ta geceyi dua ve ibadetle geçirecek olan hacı adayları için irşat ekipleri tarafından özel sohbetler yapılacak. Kur’ân-ı Kerim tilaveti ve ilahilerin de yer alacağı program, merkezî ses sistemiyle bütün Türk hacılarının çadırlarına ulaştırılacak.

Vakfe duasını öğle vakti Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş yapacak

Arefe günü öğle ve ikindi namazlarını Arafat’da kılacak hacı adayları, Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın yapacağı dua ile vakfeye duracak.

Akşam ezanından sonra havanın kararması ile Arafat’ı otobüslere binip terk edecek olan hacı adayları 15 kilometre aşağıda Müzdelife bölgesine intikal edecek. Müzdelife’de akşam ve yatsı namazlarını cemi tehir ederek kılacak olan hacı adayları, taş toplayıp, kafile sorumlusu imam hatiplerin yaptıracağı Müzdelife vakfe duasının ardından şeytan taşlamak için 7 kilometre aşağıda Cemerat bölgesine yürüyecekler.

Şeytan taşlamanın ardından Mescid-i Haram’a giderek ziyaret tavafı ve sa’y görevi yapılacak, kurban kesildiği haberi alındıktan sonra tıraş olunarak ihramdan çıkılacak.

İlk tövbenin kabul edildiği Cebel-i Rahme’ye ziyareti

Hacı adayları Kurban Bayramı’na sayılı günler kala Mekke’nin 25 kilometre doğusunda, ova görünüşünde 14 kilometrekarelik bir alana sahip Arafat’ın kuzey kesiminde Hazreti Adem ile Hazreti Havva’nın yeryüzünde buluştuğu yer olan Cebel-i Rahme’yi de ziyaret ediyor.

Sıcak havaya rağmen, günün her saati ziyaretçisi eksik olmayan tepenin yakınlarına ulaşan hacı adayları, burada dua ediyor.

Kafile başkanları ve din görevlilerinin Arafat ve Cebel-i Rahme hakkındaki bilgilendirmelerini dinleyen hacı adayları, burada hatıra fotoğrafı çektiriyor.

Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed Aleyhisselam’ın, Arafat vakfesini Cebel-i Rahme’nin yakınında yaptığı biliniyor.

Ayrıca Cebel-i Rahme’nin cennetten kovulan Hz. Adem ile Hz. Havva’nın Allah’a yalvararak tövbe ettiği ve tövbelerinin kabul edildikten sonra tekrar yer yüzünde buluştukları tepe olduğunu belirtiliyor.

“Burası insanın varoluş gerçeğini anladığı muhteşem bir yerdir"

Çanakkale Müftüsü Mustafa Bilgiç yaptığı açıklamada, “Burası insanın varoluş gerçeğini anladığı muhteşem bir yerdir. Sevgili Peygamberimizin buyurduğu gibi ölmeden önce ölmenin, hesaba çekilmeden önce hesaba çekilmenin anlamını bulduğu yerdir. Onun için Arafat’ta insan şunu fark ediyor Hayatımızda esas olan şey ne bu dünyada? Hayatımızda gelip geçen şey nedir? Arafat bize bunu fark ettiriyor. Onun için şunu söylemek istiyorum. Bu dünyada esas olan şey paylaşmaktır ve güvendir. Paylaşmak yoksa güven yoksa insan bu dünyada mutlu olamaz” dedi.

Hacı adayları, Peygamber Efendimize ilk vahyin geldiği Hira Mağarasına akın ediyorlar. İlk vahyin geldiği ve Alak suresinin ilk beş Ayet-i Kerimesinin nazil olduğu mübarek mekan mekanda dua ediyorlar. Sarp ve dik Nur Dağı’nın zirvesinde bulunan Hira Mağarası’nda Müslümanlar duygu dolu anlar yaşıyorlar. Sadece bir kişinin girebileceği kadar dar olan mağarada iki rekat namaz kılabilmek için müminler saatlerce sırada bekliyorlar. Duaların edildiği, namazların kılındığı Hira Mağarası’nı hac görevini yerine getirmek için mübarek topraklarda bulunan hacı adaylarından, gücü yetenler ziyaret ediyorlar. Güneş sebebiyle öğle saatlerinde çıkılması tavsiye edilmeyen Hira Dağı’na yaşlıların, kalp ve tansiyon hastalarının çıkması hayli zor oluyor. Hazreti Hatice Validemizin her gün Efendimize yemek getirmek için güneşin tepede olduğu zamanlarda geldiği Nur Dağı’na Türk hacıları ancak gece saatlerinde tırmanabiliyorlar.

Hacı adayları, "Burası yeryüzüne İslam’ın yayılmaya başladığı ilk yer. Sıkıntılarımızın bitmesi için, Filistin’deki Müslüman kardeşlerimiz için dua ettik. Peygamber efendimiz ne zorluklar yaşamış, onu burada hissediyoruz. Yol çok meşakkatli. Hazreti Hatice validemiz ilerlemiş yaşına rağmen bu mağaraya her gün yiyecek getirirmiş. Allahutaala buraları bize görmeyi nasip etti. Bunu idrak edebiliyorsak, ne mutlu bizlere. Herkesin Mekke-i Mükerreme’yi görmesi için Allahutaala’dan niyazda bulunuyoruz. Buradaki duygular kelimelerle anlatılamaz" dediler.

Hira’ya çıkan yoldaki gelişigüzel atılan çöpler ve bunların toplanmaması ise hacı adaylarını üzüyor. Tecrübeli hacı adayları ise dağa çıkanları çantalarını maymunlara çaldırmamaları konusunda ikaz ediyor. Binbir güçlükle, 643 metreye tırmanan hacı adayları yüzlerinde zirveye ulaşıp, oradaki manevi havayı teneffüs etmenin huzuruyla, dillerinde zikirler ile aşağı iniyorlar.

Türk hacı adaylarından Mehmet Koç ise, Nur Dağı’na tırmanın mutluluğunu yaşadığını belirterek, ”Efendimize Peygamber olduğu bu mübarek mekanda bildirildi. Hira Mağarasını ziyaret imkanı bulacağız. 2 rekat namaz kılacağız” dedi.

Türkiye, Pakistan, Afganistan, Hindistan, Endonezya ve Malezya’dan gelen hacı adaylarından kendini dinç hissedenler mutlaka Nur Dağına tırmanıyorlar.

Hac farizasını yerine getirmek üzere kutsal topraklara gelen hacı adaylarına her türlü desteği veren Diyanet İşleri Başkanlığı Mekke’de, Türk hacı adaylarına sağlık alanında da hizmet sunuyor. Mekke’de Arafat Yolu üzerindeki bir oteli 110 yataklı hastaneye çeviren Diyanet İşleri Başkanlığı, 20 branşta poliklinik hizmet sağlıyor. Acil servis, eczane, diş, laboratuvar, röntgen, ultrason, 2 yoğun bakım, poliklinik gözlem, EKG-EKO, kadın-erkek dahiliye gibi servis ve birimlerin yer aldığı sağlık kurumunda sene ilk olarak çocuk servisi de kuruldu.

Faaliyetler hakkında bilgi veren Diyanet Mekke Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Rıdvan Yalçın, acil hastaların komuta merkezi tarafından değerlendirildiğini ve bulundukları yerden ambulans ile alınarak hastaneye getirildiğini söyledi. Başhekim Yalçın, Arafat’ta da sağlık hizmeti verdiklerini, kurulacak sahra hastanesi ve gezici ambulanslarla bu hizmeti oraya da taşıyacaklarını kaydetti. Prof. Dr. Yalçın, hacı adaylarının en çok, kalabalıktan dolayı üst solunum yolu enfeksiyonu başta olmak üzere kronik hastalıklar, yüksek tansiyon ve kazalara bağlı ortopedi gibi şikâyetlerle kendilerine başvurduğunu belirtti.

Bu sene ilk defa çölyak hastası hacı adaylarına da glütensiz beslenme imkanı sağlanan sağlık merkezlerinde doktorlar, büyük fedakârlıklarla çalışıyorlar. E-nabız sisteminin altyapısını da kullanabilen Mekke Türk Hacıları Sağlık Merkezinde geçmiş tetkiklerde görülerek, hızlı müdahale imkanı bulunuyor. Ayrıca hac sırasında uygulanan konsültasyonlar da e-nabız sistemine yüklenebiliyor. Bu sene hac döneminin ilk 15 günlük bölümünde 10 hacı adayı mübarek beldelerde vefat etti. İlaçlar hastanede reçete yazıldıktan sonra verildiği gibi bazı merkezi otellerdeki sağlık birimlerinden de temin edilebiliyor. Mekke’de Nur Hastanesi ile anlaşması bulunan Türk hacıları, anjiyo gibi acil müdahalelerde hiç beklemeden özel protokol ile Nur Hastanesi’nde işleme alınıyorlar. Ayrıca hastanede tedavi görenler, Arefe günü haccın en önemli farzı olan Arafat vakfesini yerine getirmek için ambulanslarla 25 kilometre uzaktaki mekana götürülüp getiriliyorlar.

Dünyanın farklı noktalarından mübarek topraklara gelen hacı adayları, Beytullah’ın (Allah’ın evi) duvarlarına yapışıp, gözyaşları ile dua etmeyi çok arzuluyorlar, Hacer’ül Esvet’e yüz sürmek istiyorlar. Yoğunluk sebebiyle bazı zamanlarda cennetten gelen taş olan Hacer’ül Esvet’in önü paravanlar ile kapatılırken, çoğu zaman da yaklaşmak mümkün olmuyor. Beytullah’a yaklaşamayan birçok hacı adayı, Kabe-i Muazzama’yı uzaktan seyrederek ibadetlerini yerine getiriyor. Kabe’nin saf altından kapısına ulaşmak, Mültezem’e (kapının altı) yüz sürüp dua etmek isteyenler, zorlukları sabırla aşıyor. Cennetten geldiği kabul edilen gümüş muhafaza içerisindeki Hacer’ül Esvet taşına yüz sürmek isteyenler ise Rük’nü Yemani (Yemen) köşesinden kuyruğa girip saatlerce beklemek mecburiyetindeler. Ancak bu zorlu bekleyiş ve mücadele de kalp kırmamak, kimseyi incitmemek çok büyük önem arz ediyor. Bir de bu mübarek yerlere ulaşıp kendinden geçenler, dakikalarca dualar edip sırada bekleyenleri unutunca, görevliler devreye giriyor. Son yıllarda ise, memlekettekilere görüntülü arama ile Kabe’yi seyrettirme yanlışlığı ortaya çıktı. Aslında tavaf ederken ve Beytullah’a ulaşınca, namaz ibadeti gibi dünya ile irtibatı kesmek gerekiyor. Beytullah’a yüz sürmek için sırasını bekleyenler, görüntülü telefon görüşmesini uzatanları ikaz ediyorlar. Ağlayarak, gönülden gelen niyazlarını Allah-u Teala’ya arz edenler, büyük bir rahatlama ve huzur içerisinde otellerinin yolunu tutuyorlar.

Hac organizasyonu içerisinde Suudi Arabistan’da en iyi ekip seçilen Diyanet İşleri Başkanlığı, Mekke-i Mükerreme’de Türk hacılarının kaldığı otellere günde 2 öğün olarak 5 çeşit yemek ve 8 çeşit salata-tatlı servisi yapıyor. Bütün otellerde Diyanet’in hacılarına 65 Türk aşçının büyük bir titizlikle hazırladığı 2 ana seçmeli yemek ve 8 çeşit salata-tatlı servisi verilmeye başlandı. Şeytan taşlama (Cemerat) bölgesinin hemen yakınında yeni kiralanan mutfak, trafiğin kilit olduğu zamanlarda Türk hacı adaylarının bulunduğu otellere kolayca ulaşım imkanı sağlarken, yeni nesil mutfak ekipmanları ile hijyen şartları üst seviyede tutuluyor.

Özel taşıma kapları ile otellere nakledilen, yemekler yolda 6 saat muhafaza edilebilecek şekilde özel sıcak ve soğuk zincir ile gönderiliyor. Türkiye’den seçilen özel aşçıların hizmet verdiği mutfakta 65 Türk aşçı ile 150 yerel personel toplamda 215 kişi hizmet veriyor. Sabah kahvaltıları 05.00’te otellerde olurken, akşam yemeği ise 16.00-17.00 arası otellere ulaşıyor. Ayrıca personele öğle ve gece kumanyaları da veriliyor. Büyük bir şevkle görev yapan 65 Türk aşçı ise, dillerinde tesbihat ile büyük kazanları karıştırırlarken, "Hacılarımızın duasını alsak yeter" diyorlar.

Diyanet İşleri Başkanlığı olarak hacı adaylarına en güzel şekilde hizmet etmek için çalıştıklarını ifade eden Ali Erbaş, “Özellikle hijyen açısından yemek hizmetlerini çok önemsiyoruz. Bizim mutfak kültürümüze uygun yemeklerimizi hacılarımıza sunuyoruz. Aşçılarımızı da Türkiye’den getiriyoruz. Bu mutfakta günlük 30 bin kişiye yemek hazırlıyoruz. Hac mevsiminin sonuna kadar bu çalışmaları devam ettireceğiz.” ifadelerini kullandı.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın hac vazifesi için çocuklarıyla gelen anne babaların rahat ibadet etmeleri için oluşturduğu "Çocuk Kafilesi" projesinden iki sene içinde toplam 48 çocuk istifade etti. Proje ile 40 güne varan hac ibadetinde, anne baba adaylarının çocuklarına yönelik Kur’an-ı Kerim eğitimi, siyer, boyama, resim faaliyetleri ve zeka oyunları gibi çeşitli faaliyetler düzenleniyor. Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın desteği ile hayata geçirilen proje kapsamında ibadetleri sırasında çocuklu hacı adaylarına destek olunması hedefleniyor. Projeyle hacı adaylarının çocuklarına konakladıkları otelde hem oyun alanı hem de faaliyet alanı oluşturuluyor. Çocuk eğitimi konusunda tecrübeli personelin görev aldığı, projede çocuklara sevdirilerek İslam’ın şartları, ibadetlerin güzellikleri öğretiliyor. Ailelerin talebi ile gerçekleştirilen faaliyetler çerçevesinde umre ibadeti, tavaf ve Arafat’ta da çocuklar için özel programlar yapılıyor.

Çocukların keyifli vakit geçirdikleri proje kapsamında çocuklu hacı adayları da rahat ve huzurlu bir şekilde ibadetlerini gerçekleştiriyor. Diyarbakır’dan hac vazifesi için gelen Erdinç Baykuşak, 40 günlük bir programda olduklarını belirterek, “Medine’de çocuklar yanımızda rahatça mescide geldiler. Ancak Mekke-i Mükerreme’de şartlar biraz daha değişti. İhram, tavaf, trafik, ibadetlerin yoğunluğu ve meşakkati artınca, çocuklar zorlanmaya başladılar. Haftanın belirli günlerinde Dar’ül Hadi Otel’deki özel mekana çocuğumuzu bırakarak onların da rahatlamasını sağlıyoruz” dedi.

Diyanet İşleri Başkanlığının geçen sene hayata geçirdiği proje ikinci yılında hacı adaylarından da olumlu dönüşler alıyor. 2023 yılının hac döneminde 24 çocuğun faydalandığı projeden bu sene de 24 çocuğun yararlanması öngörülüyor.

Hac farizasını yerine getirmek üzere Mekke-i Mükerreme’ye gelen yüz binlerce hacı adayı, birlikte cuma namazını eda etti. Cuma namazı cemaatinin büyük bölümünü sabah cemaate gelip kalanlar oluşturdu. Öğle saatlerinde hava sıcaklığının 45 dereceyi bulduğu Mekke-i Mükerreme’de 2 milyona yakın Müslüman Kabe-i Muazzama ve çevresindeki sokaklarda saf tuttular. Hacı adayları, gelecek Cuma günü Terviye (Arefeden önceki gün) olması sebebiyle sabah erkenden Mekke-i Mükerreme’yi terk ederek Arafat’a çıkacaklar. Bu nedenle bugün Cuma namazında Kabe etrafındaki bütün caddeler doldu. Müslümanlar tek yürek olarak Cuma namazı sonrasında ellerini semaya açarak, zulüm altındaki kardeşlerine dualar ettiler. Filistin için gözyaşı dökerek dua edenler, soykırımın bir an önce bitmesini istediler.

Cennet’ül Mualla’da Peygamber Efendimizin ilk hanımı, müminlerin annesi, Müslüman olan ilk kadın olan Hazreti Hatice Validemizin kabri ziyaretgahların başında yer alıyor. Efendimizin kendi elleri ile toprağa verdiği Mekke’de 17 aylık iken vefat eden oğlu Kasım’ın kabri de Cennet’ül Mualla’da bulunuyor. Ayrıca binlerce sahabinin yer aldığı kabristanda Efendimizi himaye eden amcası Ebu Talip, Hazreti Ebubekir Efendimizin çocukları ve çok sayıda sahabi Cennet’ül Mualla’da bulunuyor. Kabe-i Muazzama’yı tavaf ettikten sonra yaklaşık 2 kilometre kuzeybatı tarafında yer alan Cennet’ül Mualla, özellikle peygamber sevdalılarının gözyaşı döktükleri bir mekan olarak biliniyor. Hatice-i Kübra validemiz, İslamiyet’in ilk zamanlarında Müslüman olmakla şereflenenler arasında yer alıyor. Osmanlı Devleti döneminde birçok Eshab-ı Kiram’ın türbelerinin olduğu mekanda, şimdi sadece iki taş ile mezar yerleri belirleniyor. Ayrıca günümüz yeni defin sisteminde çift katlı olarak, sadece Mekke ahalisinin defnedilebildiği Cennet’ül Mualla her gün ikindi vaktinden sonra ziyarete açılıyor. Bazı hacı adayları da otobüsler ile yol kenarından kabristanı ziyaret ederek, Fatihalar okuyorlar.

Hac için Mekke’ye gelen Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş, Başkanlık tarafından Türk hacı adaylarına verilen hizmetleri incelemek üzere 2024 Hac Organizasyonu’nda görev alan ekip başkanlarını ziyaret etti.

Başkan Erbaş, Mekke Koordinasyon ve İskan Ekip Başkanı Mustafa Asiltürk, Fetva ve İrşat Ekip Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Haçkalı ile Denetim, Gözetim ve Rehberlik Ekip Başkanı Dr. Dursun Aygün’den çalışmalar hakkında bilgi aldı.

Ziyaretlerde Başkan Erbaş’a, Diyanet İşleri Başkan Yardımcıları Doç. Dr. Selim Argun, Doç. Dr. Burhan İşliyen, Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürü Remzi Bircan ile Mekke Din Hizmetleri Ataşesi Dr. Ahmet Oğuz da eşlik etti.

Hicri 1445 yılının hac dönemi başladı. Kura ile mübarek beldelere gitmesi belirlenen yaklaşık 5 milyon hacı adayına özel hac vizeleri çıkartıldı. Memleketlerinden uçaklar ile ilk olarak Cidde’ye gelen müslümanlar, havalimanından yola çıkarak 95 kilometre uzaktaki Kabe’ye Telbiye okuyarak, Lebbeyk nidaları ile geldiler. "Geldik Allah’ım sana geldik" manasındaki Telbiye duasını yol boyunca okuyan hacı adayları, büyük bir coşkuya kavuşuyorlar. Telbiye, "Lebbeyk Allahümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülke, lâ şerîke lek" sözleri ile getiriliyor. Bugün itibariyle Kabe’ye ulaşan 3 milyondan fazla hacı adayı, beyaz iki parça ihramları ile umre tavafı ve vacip olan bu tavafın say’ını yaptıktan sonra Allah-ü Teala’ya niyazda bulundular. Bu sene Kabe’de ilk edilen dua ise, Filistin’deki müslümanların uğradıkları zalimce saldırıların son bulması oldu. Milyonlarca müslüman ellerini semaya açarak vahşi soykırımın bitmesi için gözyaşı dökerek dualar etti. Bu sene yaklaşık 5 milyon kişinin hac farizasını yerine getireceği bildirildi. Kameri takvime göre Zilhicce ayının 9. günü olan Arefe günü, 16 Haziran Pazar tarihinde, Mekke’ye 25 kilometre uzaklıktaki Arafat Ovasına çıkıp vakfe durup haccın en önemli farzını yerine getirecek olan müslümanlar, 17 Haziran Pazartesi günü de kurbanların kesilip, ziyaret tavafını tamamlayarak hacı olacaklar. Bu arada 3 gün boyunca cemerat denilen bölgede sembolik olarak şeytan taşlanacak. İstanbul’dan Beytullah’a gelen Türk hacı adaylarından Erhan Öztürk ise, genç yaşta Hac yapmanın mutluluğunu yaşadı. Hac vazifesini yerine getirmek isteyenlerinde bu mübarek beldelere tez zamanda kavuşmasını isteyen Erhan Öztürk, ilk duasının ise Filistin ve Doğu Türkistan’da zülüm gören müslüman kardeşleri için olduğunu söyledi. Bu yıl Suudi Hac Bakanlığı’nın organizasyonda ciddi iyileştirmeler yapması dikkat çekiyor. Daha fazla dijital uygulamayı devreye alan Suudi Arabistan, hacı adaylarının havalimanlarından girişlerini kolaylaştırıp, hızlandırdı. Ayrıca Mekke’i Mükerreme’deki otellerden Harem bölgesine olan ve Mikat mahallerine olan servislerin kalitesi ve düzeni iyileştirildi. Şehrin çevre düzenlemesi, ışıklandırma ve temizliği konusunda büyük gelişmeler gözleniyor. Hacı adayları umre tavaf ve saylarını yaptıktan sonra Arafat’a çıkmak için beklemeye başladılar. Bu arada nafile tavaflar ve Kuran’ı kerim okuyup Beytullah’da dualar ederek vakitlerini değerlendiren hacı adayları bol bol Kur’an-ı Kerim okuyarak, yakınlarının ruhuna hediye ediyorlar.