Bursa kent merkezi ve İstanbul’da yaşayan kadınlar, şehir hayatının yoğun temposunu geride bırakarak Candarlı köyüne yerleşti. Köy kadınlarının desteği ve belediyeden alınan katkılarla üretime başlayan kadınlar, tersine göçün kırsal kalkınmadaki etkisini somut olarak ortaya koydu. Göçle birlikte köyde üretim artarken sosyal dayanışma da güç kazandı.
Kooperatif Kurularak Üretimde Güç Birliği Sağlandı
Kadınlar, bireysel üretimin ötesine geçerek Candarlı Kadınları Yaban Mersini Tarımsal Kalkınma Kooperatifi’ni kurdu. Kooperatif çatısı altında birleşen üreticiler, üretim planlamasını birlikte yaparak pazarlama süreçlerinde de ortak hareket etmeye başladı. Bu sayede yaban mersini, daha geniş pazarlara ulaşma imkânı buldu.
Yaban Mersini Üretimi Köyün Kaderini Değiştirdi
Candarlı köyünde daha önce yalnızca bir üretici yaban mersini yetiştiriyor ve köy halkı bu tarlalarda işçi olarak çalışıyordu. Yaklaşık 10 yıl önce muhtarın öncülüğünde başlatılan ekim süreci, zamanla köy geneline yayıldı. Fidan destekleriyle üretime başlayan kadınlar, kısa sürede kendi tarlalarını kurarak üretici konumuna geçti.
Kadın Üreticiler Zorluklara Rağmen Vazgeçmedi
Kooperatif Başkanı Hülya Can, ilk yıllarda tecrübesizlik nedeniyle ciddi zorluklar yaşadıklarını ifade etti. “Kadın isterse her şeyi başarır. Yeter ki istesin” sözleriyle süreci özetleyen Can, zamanla üretim tekniklerini öğrendiklerini ve ürünlerine anne şefkatiyle yaklaştıklarını belirtti.
Don Olayına Karşı Gece Nöbetleri Tutuldu
Kış aylarında yaşanan don olayları, üreticileri çözüm arayışına yöneltti. Kadınlar, ürünlerini korumak için tarlalarda gece nöbetleri tutarak ateş yaktı. Bu özverili çalışma sayesinde yaban mersini bahçeleri dondan korunarak rekolte kaybı önlendi.
Gençler Köye Dönerek Üretime Destek Verdi
Kooperatif üyesi biyokimyager Selin Güler, gençlerin de sürece aktif olarak katıldığını belirtti. Yaz aylarında tarlada çalıştıklarını, kış aylarında ise okullarda tanıtım faaliyetleri yürüttüklerini aktaran Güler, bugün 17 kadından oluşan bir ekip ile köyde yeni girişim alanları oluşturduklarını söyledi.
Yüksek Gelir Köy Halkını Memnun Etti
Yaban mersini üretimiyle elde edilen yüksek sezon geliri, köy halkının yaşam standartlarını yükseltti. Artan kazançla birlikte tersine göç hız kazandı ve gençlerin dahi köyde yaşamayı tercih etmeye başladığı ifade edildi.
Candarlı köyünde ortaya çıkan bu tablo, kadın emeğinin, dayanışmanın ve planlı tarımsal üretimin kırsal kalkınmada ne denli etkili olabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.