Kraliyet Botanik Bahçeleri Kew tarafından yönetilen Millennium Tohum Bankası, dünyanın en büyük ex-situ yaban bitkisi koleksiyonuna ev sahipliği yapıyor. Yeraltında, eksi 20 derece sıcaklıkta muhafaza edilen kasada 40 binden fazla bitki türüne ait 6,6 tonun üzerinde tohum saklanıyor. Üç tenis kortu büyüklüğündeki alanda, palmiye kadar büyük ya da insan saçı inceliğinde tohumlar bir arada korunuyor. Tesis, sel, radyasyon ve uçak çarpmasına dayanacak şekilde inşa edildi.
Bilim İnsanları Kıyameti Beklemekten Vazgeçiyor
MSB’nin tohum koleksiyonları başkanı Charlotte Lusty, artık bekleyecek zaman kalmadığını vurguluyor. Lusty’ye göre iklim krizi, habitat kaybı ve orman yangınları, bitki türlerinde yavaş ama sürekli kayıplara yol açıyor. Bu nedenle tohumlar yalnızca saklanmak için değil, doğrudan restorasyon projelerinde kullanılmak üzere kasadan çıkarılıyor. Banka, aynı zamanda diğer küresel tohum kasalarını da yedekleyen stratejik bir güvence noktası olarak görev yapıyor.
Avustralya Yangınlarında Tohumlar Umut Oldu
2019–2020 yıllarında Avustralya’da yaşanan büyük orman yangınları sırasında MSB kritik bir rol üstlendi. Kanguru Adası’nda bitki örtüsünün neredeyse yarısı yok oldu. Ancak 12 yıl önce bölgeden toplanarak MSB’ye gönderilen binlerce tohum sayesinde, tamamen kaybolan bazı türler yeniden yetiştirildi. “Glycine latrobeana” adlı hassas bir bezelye türünde, gönderilen tohumların yüzde 80’i başarıyla filizlendi.
Savaşlar Tohum Bankalarını Hedef Alıyor
Tehdit yalnızca doğa kaynaklı değil. Savaşlar ve silahlı çatışmalar, tohum koleksiyonlarını da yok ediyor. Irak’taki tohum bankası 2003 yılında yağmalandı. Suriye iç savaşı sırasında Svalbard Küresel Tohum Kasası’ndan ilk kez tohum çekimi yapıldı. Batı Şeria’daki Hebron Filistin Tohum Bankası ise tamamen yok edildi. MSB’de bazı Filistin tohumlarının kopyaları bulunuyor, ancak koleksiyonun tamamı kurtarılabilmiş değil.
Tohumlar İlaç ve Teknolojiye Kapı Açıyor
Millennium Tohum Bankası’ndaki çalışmalar yalnızca gıda güvenliğiyle sınırlı değil. Biyoprospeksiyon araştırmalarıyla bitkilerdeki kimyasal bileşikler inceleniyor. Günümüzde kullanılan pek çok ilacın kökeni bitkilere dayanıyor. Kan sulandırıcı warfarin, geçmişte hayvanları zehirleyen bir bitki bileşiğinden geliştirilen en bilinen örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Küresel Yedekleme Hayati Öneme Sahip Oluyor
Norveç’teki Svalbard Tohum Kasası’nda yaşanan su sızıntısı, tek bir tohum kasasının yeterli olmadığını ortaya koydu. Bu nedenle MSB, çoklu yedekleme sisteminin en önemli parçalarından biri olarak görülüyor. Uzmanlara göre bitki çeşitliliğinin korunması, tarımın, ekosistemlerin ve insan yaşamının sürdürülebilirliği için vazgeçilmez kabul ediliyor.
Yeraltındaki bu sessiz kasa artık yalnızca olası bir felaketi beklemiyor. Millennium Tohum Bankası, doğayla birlikte kaybolan geleceği yeniden inşa etmeyi hedefliyor. Bilim insanlarının ortak mesajı net: İnsanlığın yarınını kurtarmak, bugün atılan tohumlarla mümkün.
