TMO, Konya’nın Yunak ilçesinde hububat depolamak amacıyla yıllık 40 milyon TL bedelle özel bir depoyu kiraladı. Konya Ticaret İl Müdürlüğü tarafından yapılan denetimlerde, depodaki hububat miktarının TMO kayıtlarıyla uyuşmadığı belirlendi. Denetim bulguları, depolama sürecinde ciddi bir kontrol eksikliğine işaret etti.
Depo Sahibi Hububatı Sattı, Yurt Dışına Kaçtı
Uyuşmazlığın tespit edilmesi üzerine TMO, depo sahibi Erkan T. ile iletişime geçmeye çalıştı ancak kendisine ulaşılamadı. Yapılan incelemelerde, depoda bulunması gereken hububatın piyasaya satıldığı anlaşıldı. Yurt dışına kaçtığı belirlenen Erkan T.’nin, TMO’yu yaklaşık 500 milyon TL zarara uğrattığı tespit edildi.
Sayıştay Denetimleri Depolama Zafiyetini Gözler Önüne Serdi
Yaşanan dolandırıcılık vakasıyla eş zamanlı olarak yürütülen Sayıştay denetimleri, TMO’nun depolama kapasitesinde ciddi sorunlar bulunduğunu ortaya koydu. Raporda, bazı bölgelerde kapasitenin yetersiz kaldığı, mevcut depoların ise eski ve kullanıma elverişsiz olduğu belirtildi.
TMO’nun Depolama Kapasitesi Kiralamalarla Azaldı
Denetim raporuna göre, TMO’nun yurtiçi depolama kapasitesi, liman siloları hariç 3 milyon 272 bin ton olarak bildirildi. Ancak kurumun mülkiyetindeki 47 adet deponun çeşitli gerekçelerle kiraya verilmesi, fiili kapasiteyi 2 milyon 737 bin tona düşürdü.
2000 Öncesi Depolar Kullanılamaz Hale Geldi
Sayıştay denetçileri, TMO’ya ait depolama tesislerini yerinde inceledi. İncelemelerde, tesislerin büyük bölümünün 2000 yılı öncesinde inşa edildiği ve zamanla çürüyerek kullanılamaz hale geldiği tespit edildi. Raporda, mevcut depoların birçoğunun yatırım ve rehabilitasyon ihtiyacı bulunduğu vurgulandı.
Kiralama Maliyeti Kamuya Daha Pahalıya Mal Oldu
Raporda dikkat çeken bir diğer başlık ise maliyet karşılaştırması oldu. TMO mülkiyetindeki depoların işletim maliyetinin kilogram başına 0,85 TL olduğu, buna karşın kiralanan depolarda bu maliyetin 1,90 TL’ye kadar çıktığı belirtildi. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımını yeniden tartışmaya açtı.
Stratejik Bölgeler İçin Yatırım Çağrısı Yapıldı
Sayıştay raporunun sonuç bölümünde, TMO’ya net bir çağrı yapıldı. Stratejik öneme sahip bölgelerde yer alan depoların tespit edilmesi, ekonomik olarak yenilenmesi uygun olanlara yatırım yapılması ve yeni depoların inşa edilmesi gerektiği ifade edildi.
Konya’da yaşanan dolandırıcılık vakası, TMO’nun yalnızca bir güvenlik açığıyla değil, uzun süredir ertelenen yatırım ve planlama sorunlarıyla da karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Atıl kalan kamu depoları ile pahalı kiralamalar arasındaki dengenin kurulamaması halinde, benzer risklerin devam edebileceği uyarısı yapıldı.
