Yeni sistem sayesinde vatandaşlar, depozito işaretli ambalajları iade ederek ekonomik kazanç elde edebilecek. Toplanan depozito bedelleri ise dijital hesaplara aktarılacak ve istenildiğinde ATM’lerden nakit olarak çekilebilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından desteklenen uygulama, hem çevrenin korunmasına katkı sağlamayı hem de geri dönüşüm oranlarını artırmayı hedefliyor. Yeni düzenleme kapsamında milyonlarca tüketici ve binlerce işletme doğrudan sistemin parçası olacak.
Depozito Yönetim Sistemi Kapsamındaki İşletmeler
Yeni uygulama kapsamında ambalajlı içecek satışı yapan işletmeler için sisteme kayıt zorunluluğu getirildi. Bakkal, market, büfe, restoran, kafe ve oteller artık yalnızca satış noktası olarak değil, aynı zamanda depozito iade merkezi olarak da hizmet verecek.
İşletmelerin, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden kayıt işlemlerini tamamlamaları ve sistem operatörlerini belirlemeleri gerekiyor. Kayıt sürecini tamamlamayan işletmeler için uygulama kapsamındaki yükümlülükler devreye girecek.
Yoğun Kullanım Alanlarındaki İade Merkezleri
Sistem yalnızca küçük işletmelerle sınırlı kalmayacak. İnsan hareketliliğinin yüksek olduğu alanlar da uygulamaya dahil edilecek.
Havalimanları, hastaneler, alışveriş merkezleri ve toplu kullanım alanları büyük ölçekli depozito iade merkezleri olarak hizmet verecek. Böylece vatandaşların ambalajlarını kolayca teslim edebilmeleri amaçlanıyor.
Yetkililer, geniş erişim ağı sayesinde sistemin ülke genelinde hızlı şekilde yaygınlaşmasını hedefliyor.
Depozito İade Sürecindeki Dijital İşleyiş
Yeni sistemde vatandaşlar, üzerinde özel DOA logosu bulunan ambalajları çöpe atmak yerine biriktirecek. Toplanan ambalajlar daha sonra marketlerde kurulacak depozito iade makinelerine veya yetkilendirilmiş toplama noktalarına teslim edilecek.
İade edilen her ürün için belirlenen depozito bedeli, kullanıcıların DOA mobil uygulaması üzerinden oluşturulan dijital hesaplarına aktarılacak. Böylece geri dönüşüme kazandırılan her ambalaj doğrudan ekonomik bir değere dönüşecek.
ATM Üzerinden Nakit Çekim İmkanı
Uygulamanın en dikkat çeken yeniliklerinden biri ödeme sistemi oldu. Vatandaşların dijital hesaplarında biriken depozito bedelleri farklı şekillerde kullanılabilecek.
Biriken bakiyeler banka hesaplarına aktarılabilecek, anlaşmalı işletmelerde harcanabilecek veya ATM’lerden nakit olarak çekilebilecek. Böylece geri dönüşüme katılımın artırılması ve vatandaşların sisteme teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Yetkililer, nakit çekim özelliğinin uygulamanın yaygınlaşmasında önemli rol oynayacağını değerlendiriyor.
Depozito Kapsamındaki Ambalaj Türleri
Yeni sistemde her ambalaj depozito kapsamına alınmayacak. Yalnızca üzerinde özel depozito işareti bulunan ürünler uygulamaya dahil olacak.
Cam şişeler, PET plastik şişeler ve alüminyum içecek kutuları depozito kapsamındaki ürünler arasında yer alıyor. Ürünlerin üzerindeki DOA logosu, tüketicilerin hangi ambalajların sisteme dahil olduğunu kolayca anlamasını sağlayacak.
Bu ambalajların geri dönüştürülerek yeniden üretim sürecine kazandırılması hedefleniyor.
Çevre ve Ekonomiye Sağlanacak Katkı
Depozito Yönetim Sistemi'nin temel amacı çevre kirliliğini azaltmak ve geri dönüşüm oranlarını artırmak olarak öne çıkıyor. Sokağa veya doğaya bırakılan ambalajların ekonomik bir değer taşıması sayesinde çevresel farkındalığın yükselmesi bekleniyor.
Ayrıca sistemin tam kapasiteyle çalışması halinde Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 30 milyar TL’lik doğrudan katkı sağlayabileceği öngörülüyor. Ham madde ithalatının azaltılması ve geri dönüşüm sektörünün güçlenmesi de beklenen kazanımlar arasında bulunuyor.
Geri Dönüşüm Kültüründeki Yeni Dönem
1 Temmuz’da başlayacak zorunlu uygulama, Türkiye’de geri dönüşüm anlayışında önemli bir dönüşümün kapısını aralıyor. Vatandaşlar artık kullandıkları içecek ambalajlarını çöpe atmak yerine ekonomik değere dönüştürebilecek.
Hem çevresel sürdürülebilirliğe hem de ekonomik kazanıma katkı sunması beklenen sistem, milyonlarca kişinin günlük alışkanlıklarını değiştirecek yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Uzmanlar, uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte geri dönüşüm oranlarında önemli artış yaşanabileceğini belirtiyor.
