2017 yılında duyurulan Neom, Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan, yüksek teknoloji odaklı ve sıfır karbon hedefleriyle dikkat çeken dev bir proje olarak lanse edilmişti. Ancak geçen süre içinde bütçe aşımları, uzayan inşaat takvimleri ve küresel ekonomik koşullar, Riyad yönetimini projeyi yeniden değerlendirmeye zorladı. Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın, mevcut haliyle Neom’un sürdürülebilir olmadığını kabul ettiği ifade ediliyor.
The Line Daha Küçük ve İşlev Odaklı Hale Getiriliyor
Neom’un simgesi olarak görülen The Line, başlangıçta denizden çöl dağlarına uzanan 170 kilometrelik kesintisiz bir şehir olarak tasarlanmıştı. Yeni planlamada ise bu vizyondan önemli ölçüde vazgeçiliyor. Mimarların, halihazırda inşa edilmiş altyapıyı esas alan daha mütevazı ve gerçekçi bir tasarım üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Özellikle Hidden Marina adı verilen bölümde inşaat faaliyetlerinin yavaşladığı aktarılıyor.
Neom’un Yapay Zeka ve Veri Merkezlerine Odaklanması Planlanıyor
Yeniden tasarım sürecinin en dikkat çekici başlıklarından biri, Neom’un küresel bir yapay zeka ve veri merkezi üssü haline getirilmesi hedefi oldu. Suudi Arabistan’ın yapay zeka alanında lider ülkelerden biri olma stratejisi doğrultusunda, Neom’da endüstriyel ve dijital altyapı yatırımlarına öncelik verilmesi bekleniyor. Kızıldeniz kıyısındaki konum, deniz suyuyla soğutma imkanı sayesinde büyük ölçekli veri merkezleri için önemli bir avantaj sağlıyor.
Trojena ve Diğer Alt Projeler Yeniden Ölçeklendiriliyor
Neom çatısı altında planlanan diğer mega projeler de bu süreçten etkileniyor. Dağlık bölgede kurulması öngörülen Trojena kayak merkezi, artık 2029 Asya Kış Oyunları’na ev sahipliği yapmayacak. Suudi yetkililer, Trojena’nın daha küçük bir versiyonla hayata geçirileceğini açıkladı. Ayrıca Oxagon adlı kıyı lojistik ve sanayi bölgesinin öncelikleri de yeniden değerlendiriliyor.
Mali Baskılar ve Küresel Takvimler Etkili Oluyor
On yılı aşkın süredir devam eden yoğun harcamalar, Suudi Arabistan’ı likidite baskısı ile karşı karşıya bıraktı. Görece düşük seyreden petrol fiyatları, kamu harcamalarında denge arayışını hızlandırdı. Aynı zamanda ülke, 2030 Expo’su ve 2034 FIFA Dünya Kupası gibi yüksek bütçeli organizasyonlar için kesin takvimlere uymak zorunda.
Yönetim Değişikliği Sonrası Kapsamlı İnceleme Başlatıldı
Neom’un bugüne kadar yaklaşık 50 milyar dolarlık harcama çektiği biliniyor. Kasım 2024’te uzun süreli CEO Nadhmi el-Nasr’ın ayrılığı sonrası projede ivme kaybı yaşandı. Yeni CEO Aiman el-Mudaifer, göreve gelir gelmez tüm projeleri kapsayan geniş çaplı bir denetim ve önceliklendirme süreci başlattı.
Daha Gerçekçi Bir Neom Dönemi Başlıyor
Yaklaşık 1 trilyon dolarlık varlığı yöneten Kamu Yatırım Fonu (PIF), yatırımlarından somut geri dönüş beklentisini artırmış durumda. Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın da vurguladığı gibi, kamu yararı gerektirdiğinde projelerin iptal edilmesi veya köklü biçimde değiştirilmesi artık kaçınılmaz görülüyor. Neom’da yaşanan bu dönüşüm, Suudi Arabistan’ın iddialı vizyonunu tamamen terk etmeden, onu daha gerçekçi ve uygulanabilir bir zemine taşıma çabasını ortaya koyuyor.
