Avusturya NATO Genişleme Komitesi Başkanı Günther Fehlinger-Jahn tarafından gündeme getirilen öneri, Avrupa genelinde yeni bir hız sınırı tartışması başlattı. Önerinin gerekçeleri arasında trafik kazalarının azaltılması, yakıt tasarrufu sağlanması ve petrol ithalatına bağımlılığın düşürülmesi bulunuyor. Peki Türkiye’de otomobiller için uygulanan 130 ve 140 km/saatlik hız sınırları kalkacak mı?
Avrupa’da otoyol hız sınırının 100 km/saat olması önerildi
Avusturya’dan Avrupa Birliği ülkelerindeki otoyol ve ekspres yollar için yeni bir hız sınırı önerisi geldi. Günther Fehlinger-Jahn, AB genelindeki otoyol ve ekspres yollarda azami hız sınırının 100 km/saat olarak uygulanmasını önerdi.
Söz konusu öneri mart ayından bu yana sosyal medya platformlarında da gündeme geliyor. Önerinin temel gerekçeleri arasında yüksek hız kaynaklı ölümlü ve ağır yaralanmalı trafik kazalarının azaltılması yer alıyor.
Bunun yanı sıra daha düşük hız sınırının yakıt tüketimini azaltabileceği ve Avrupa’nın petrol ithalatına olan bağımlılığını düşürebileceği savunuluyor. Ancak önerinin şu an için Avrupa Birliği açısından bağlayıcı bir düzenleme niteliği taşımadığı belirtiliyor.
100 km/saat önerisi henüz resmi AB düzenlemesine dönüşmedi
Avrupa’da gündeme gelen 100 km/saatlik hız sınırı önerisinin mevcut durumda AB kurumlarının resmi gündeminde bulunmadığı belirtiliyor. Öneri, herhangi bir yasa tasarısı veya direktif taslağı niteliği taşımıyor.
Bu nedenle Avrupa’daki otoyollarda hız sınırlarının kısa vadede ortak bir düzenlemeyle 100 km/saat seviyesine indirilmesi söz konusu değil. Bir önerinin Avrupa Birliği genelinde bağlayıcı kurala dönüşebilmesi için çeşitli hukuki ve siyasi aşamalardan geçmesi gerekiyor.
AB mevzuatında karayollarındaki azami hız sınırlarının belirlenmesi ve trafik düzenlemeleri büyük ölçüde üye ülkelerin ulusal yetki alanında bulunuyor. Bu nedenle her ülke kendi yol ve trafik koşullarına göre farklı hız limitleri uygulayabiliyor.
AB genelinde ortak hız sınırı için süreç gerekiyor
Avrupa Birliği’nde tüm üye ülkelerde aynı hız sınırının uygulanabilmesi için yalnızca bir ülke veya yetkilinin öneride bulunması yeterli olmuyor. Avrupa Komisyonu’nun bu konuda resmi bir teklif hazırlaması gerekiyor.
Resmi teklifin ardından Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Daha sonra kabul edilen düzenlemenin üye ülkelerin iç hukuklarına uyarlanması da gerekiyor.
Dolayısıyla mevcut öneri ile yürürlükteki hız sınırlarının değişmesi arasında önemli bir hukuki süreç bulunuyor. Şu aşamada AB genelinde 100 km/saatlik ortak bir otoyol hız sınırı uygulanmasını zorunlu kılan bağlayıcı bir düzenleme bulunmuyor.
Türkiye’de otoyollarda hız sınırı 130 ve 140 km/saat uygulanıyor
Türkiye’de otomobiller için otoyollarda uygulanan azami hız sınırları yolun işletme türüne göre farklılık gösteriyor. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yürürlükteki verilerine göre, KGM tarafından işletilen otoyollarda otomobiller için azami hız sınırı 130 km/saat olarak uygulanıyor.
Yap-İşlet-Devret modeliyle işletilen otoyollarda ise otomobiller için azami hız sınırı 140 km/saat seviyesinde bulunuyor.
Bu nedenle Türkiye’de tüm otoyollar için tek bir hız sınırı uygulanmıyor. Yolun işletme modeli ve güzergahın özellikleri, otomobiller için belirlenen azami hız limitinde etkili oluyor.
Türkiye’de hız limitleri 2022 yılında yeniden düzenlendi
Türkiye’de otomobiller için otoyol hız sınırlarında önemli değişiklik 1 Temmuz 2022 tarihinde yapıldı. İçişleri Bakanlığı tarafından alınan kararla daha önce standart olarak uygulanan 120 km/saatlik hız sınırı, belirli otoyollarda artırıldı.
Yolun altyapısı ve geometrik şartları uygun olan güzergahlarda otomobiller için hız sınırı 130 km/saat ve 140 km/saat seviyelerine çıkarıldı. Böylece bazı otoyollarda sürücülerin yasal olarak daha yüksek hızla seyretmesine imkan sağlandı.
Ancak hız limitinin yükseltilmesi, sürücülerin her koşulda belirtilen üst sınıra yakın seyretmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Yol, hava ve trafik şartları dikkate alınarak güvenli sürüş kurallarına uyulması gerekiyor.
130 ve 140 km/saat hız sınırları otomobilleri kapsıyor
Türkiye’de otoyollarda uygulanan 130 ve 140 km/saatlik hız limitleri otomobil sınıfındaki araçlar için geçerli . Diğer araç türleri için ise mevzuatta farklı azami hız sınırları bulunuyor.
Minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon ve diğer ağır vasıta sınıfındaki araçlar, otomobillerle aynı hız limitlerine tabi değil. Bu araçların hız sınırları araç türüne ve yolun niteliğine göre ayrı kategorilerde değerlendiriliyor.
Bu nedenle otomobil sürücüleri için geçerli olan 130 veya 140 km/saatlik sınırların diğer araçlara da uygulanabileceği düşünülmemeli. Sürücülerin kullandıkları aracın sınıfına göre geçerli olan hız limitini dikkate alması gerekiyor.
Türkiye’de 130 kilometrelik hız sınırının kalkacağına dair karar bulunmuyor
Avusturya’dan gelen 100 km/saatlik önerinin gündeme gelmesi, Türkiye’deki hız sınırlarının da değişeceği yönünde soru işaretlerine neden oldu. Ancak verilen bilgiler kapsamında Türkiye’de uygulanan 130 ve 140 km/saatlik otoyol hız sınırlarının kaldırıldığına ilişkin bir karar bulunmuyor.
Avrupa Birliği için ortaya atılan öneri, Türkiye’deki mevcut trafik mevzuatını doğrudan değiştirmiyor. Türkiye’de hız limitlerinin değiştirilmesi için ilgili ulusal makamların karar alması gerekiyor.
Dolayısıyla sürücülerin mevcut durumda kullandıkları otoyolun niteliğine ve araç sınıfına göre belirlenen hız limitlerine uyması gerekiyor. Yeni bir düzenleme yapılması halinde ise değişiklikler ilgili kurumların resmi açıklamalarıyla duyurulacak.
Otoyol hız sınırları için gözler resmi kararlarda olacak
Avrupa’da 100 km/saatlik ortak otoyol hız sınırı önerisi, trafik güvenliği ve enerji tüketimi açısından yeni bir tartışma başlattı. Ancak önerinin henüz AB kurumlarının resmi gündeminde yer alan bağlayıcı bir düzenleme olmadığı görülüyor.
Türkiye’de ise otomobiller için bazı otoyollarda 130 km/saat, bazı otoyollarda ise 140 km/saat azami hız sınırı uygulanmaya devam ediyor. 2022 yılında yapılan düzenlemeyle yükseltilen bu limitlerin mevcut durumda kaldırıldığına veya 100 km/saat seviyesine indirildiğine ilişkin bir karar bulunmuyor.
Sonuç olarak, Avrupa’da gündeme getirilen 100 km/saatlik öneri Türkiye’deki 130 ve 140 km/saatlik hız sınırlarının değiştiği anlamına gelmiyor. Türkiye’de otomobil sürücülerinin mevcut hız limitlerine uyması gerekiyor. Otoyol hız sınırlarında gelecekte yapılabilecek herhangi bir değişiklik ise ilgili makamların resmi düzenlemeleriyle kesinlik kazanacak.
