Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) daha önce verdiği iptal kararının ardından, Karayolları Trafik Kanunu'nda yapılan değişiklikle aday sürücülere ilişkin uygulamalar artık doğrudan kanun kapsamında düzenlenecek. Yeni düzenleme, ehliyet iptalinden yeniden belge alma şartlarına kadar birçok önemli değişikliği beraberinde getiriyor. Özellikle ilk kez ehliyet alan milyonlarca sürücüyü ilgilendiren yeni kurallar, trafik güvenliğinin artırılmasını hedefliyor.
AYM Kararı Sonrası Kanun Değişikliği
Anayasa Mahkemesi , Aralık 2025'te verdiği kararda, aday sürücü belgelerinin yalnızca yönetmelikle iptal edilmesini öngören düzenlemeyi iptal etmişti. Yüksek Mahkeme, ehliyet iptaline ilişkin temel kuralların yönetmelikle değil, doğrudan kanunla belirlenmesi gerektiğine dikkat çekmişti. Kararda, hangi durumlarda aday sürücü belgesinin iptal edileceğine ilişkin açık bir kanuni düzenleme bulunmadığı vurgulanmıştı. Bu kararın ardından hazırlanan yeni yasa teklifi Meclis'te kabul edilerek yürürlüğe girecek düzenlemeler netleşti.
Aday Sürücülük Süresi İki Yıl
Yeni düzenlemeye göre ilk kez sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir nedenle ehliyeti iptal edildikten sonra yeniden sürücü belgesi alan kişiler, iki yıl süreyle aday sürücü statüsünde değerlendirilecek. Bu süre içerisinde sürücülerin trafik kurallarına tam uyum göstermesi bekleniyor. İki yıllık aday sürücülük süresi boyunca işlenecek bazı trafik ihlalleri ise doğrudan ehliyet iptaline neden olacak.
Ehliyet İptaline Neden Olan İhlaller
Kanunda açıkça belirtilen ihlallerden herhangi birinin aday sürücülük süresi içinde gerçekleşmesi halinde sürücü belgesi iptal edilecek. Buna göre;
- 75 ceza puanının aşılması,
- Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanılması,
- Dönüş kurallarının ihlal edilmesi,
- Yayalara ilk geçiş hakkının verilmemesi,
- Sürücü ve yolcuların emniyet kemeri ile diğer koruyucu sistemleri kullanma zorunluluğuna uyulmaması
gibi ihlaller, aday sürücünün ehliyetinin iptal edilmesine neden olacak. Böylece trafik güvenliğini doğrudan etkileyen temel kurallara karşı daha caydırıcı bir sistem uygulanacak.
Yeniden Ehliyet Alma Şartları
Aday sürücülük döneminde ehliyeti iptal edilen kişiler için yeniden sürücü belgesi almak da belirli şartlara bağlandı. Buna göre sürücüler, tekrar sürücü kursuna kayıt yaptıracak , eğitimlerini tamamlayacak ve yapılacak sınavlarda başarılı olarak yeniden motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak zorunda olacak. Böylece iptal edilen sürücü belgeleri otomatik olarak geri verilmeyecek.
Bunun yanında yeniden kursa başlayacak adaylardan, psikiyatri uzmanı tarafından düzenlenmiş "Sürücülüğe engel hali yoktur" ibareli yazılı sağlık belgesi de istenecek. Bu belge, sürücü kursuna kayıt sırasında ibraz edilmeden eğitim süreci başlatılamayacak.
İptal Yetkisi Trafik Zabıtasında
Yeni düzenlemeyle birlikte aday sürücü belgelerinin iptal işlemleri de netleştirildi. Buna göre aday sürücü belgesi iptal işlemleri trafik zabıtası tarafından gerçekleştirilecek. Böylece uygulamada yaşanabilecek yetki karmaşasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Kanunla birlikte hem denetim hem de yaptırım süreçleri daha açık hale getirildi.
Trafik Güvenliği Hedefi
Meclis'te kabul edilen düzenleme, aday sürücülük sistemini daha sağlam bir hukuki zemine oturturken, trafik güvenliğinin artırılmasını da hedefliyor. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının ardından hazırlanan yeni hükümlerle, ehliyet iptal nedenleri ilk kez doğrudan kanunda açık şekilde yer aldı. Böylece hem sürücüler hem de uygulayıcı kurumlar açısından hukuki belirlilik sağlanırken, aday sürücüler için daha disiplinli ve sorumluluk odaklı bir sistem oluşturulmuş oldu.
