Temmuz ayında yürürlüğe girmesi beklenen düzenlemeyle birlikte gemilerden alınan geçiş ücretlerine yüzde 15 oranında zam yapılacak. Yeni tarifeyle ton başına alınan ücret 5,83 dolardan 6,70 dolara yükselecek. Düzenlemenin Türkiye'nin döviz gelirlerine önemli katkı sağlaması beklenirken, uluslararası deniz taşımacılığı sektöründe de yakından takip ediliyor.
Boğaz Geçiş Ücretlerinde Yeni Tarife
İstanbul ve Çanakkale Boğazları'ndan geçen ticari gemilere uygulanan geçiş ücretlerinde yeni bir artış yapılması planlanıyor. Mevcut tarifede ton başına 5,83 dolar olarak uygulanan ücretin, gelecek ay itibarıyla 6,70 dolara çıkarılması öngörülüyor.
Söz konusu artışın yüzde 15 seviyesinde olması beklenirken, düzenleme Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında belirlenen hesaplama yöntemine göre uygulanacak.
Türkiye'nin Döviz Gelirlerinde Artış Beklentisi
Boğaz geçişlerinden elde edilen gelirler, Türkiye'nin önemli döviz kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor. Geçiş ücretlerindeki artışın ardından yıllık gelirlerde de dikkat çekici bir yükseliş yaşanması bekleniyor.
Yetkililer, yeni ücret tarifesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte Türkiye'nin boğazlardan elde ettiği gelirlerin daha da artacağını değerlendiriyor. Özellikle küresel ticaret yollarının önemli geçiş noktalarından biri olan Türk Boğazları, her yıl binlerce gemiye hizmet veriyor.
İstanbul Boğazı'ndaki Gemi Trafiği Verileri
Geçiş istatistikleri, İstanbul Boğazı'nın dünya deniz ticaretindeki önemini ortaya koyuyor. Verilere göre 2024 yılında İstanbul Boğazı'ndan yaklaşık 41 bin gemi geçti . Bu rakam, saatte ortalama 5 geminin boğazı kullandığı anlamına geliyor.
Söz konusu geçişlerden Türkiye'nin elde ettiği gelir ise yaklaşık 227 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, boğazların ekonomik değerini bir kez daha gözler önüne serdi.
2025 Yılındaki Geçiş Sayıları
2025 yılına ilişkin veriler de boğaz trafiğinin yoğunluğunu sürdüğünü gösteriyor. Yıl genelinde İstanbul Boğazı'nı kullanan gemi sayısının yaklaşık 40 bin seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Bu yılın ilk dört aylık döneminde ise yaklaşık 12 bin gemi İstanbul Boğazı'ndan geçiş yaptı. Denizcilik sektöründeki hareketlilik, Türk Boğazları'nın uluslararası ticaret açısından önemini koruduğunu ortaya koyuyor.
Gemi Başına Ödenen Ortalama Ücretler
Boğazlardan geçen ticari gemilerin ödediği ücretler, geminin tonajına ve teknik özelliklerine göre değişiklik gösteriyor. Mevcut uygulamada gemi başına ödenen ortalama ücretlerin 15 bin dolar ile 30 bin dolar arasında değiştiği belirtiliyor.
Yeni zamlı tarifeyle birlikte bu rakamların daha da yükselmesi bekleniyor. Böylece boğazlardan elde edilen toplam gelirde artış yaşanacağı öngörülüyor.
Montrö Sözleşmesi Kapsamındaki Hesaplama Sistemi
Türk Boğazları'ndaki geçiş ücretleri, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde belirleniyor. Ücret hesaplamalarında gemilerin net tonajları esas alınırken, temel referans olarak ise altın frank sistemi kullanılıyor.
Uzun yıllar sabit kalan sistem, 2022 yılından itibaren güncellenmeye başladı. Altın frankın dolar karşılığı belirli aralıklarla revize edilirken, geçiş ücretleri de bu güncellemelere bağlı olarak yeniden hesaplanıyor.
Küresel Deniz Ticaretindeki Stratejik Konum
İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Karadeniz'i dünya denizlerine bağlayan en önemli su yolları arasında yer alıyor. Her yıl on binlerce ticari geminin kullandığı bu güzergâhlar, enerji taşımacılığı ve uluslararası ticaret açısından kritik öneme sahip bulunuyor.
Özellikle son dönemde küresel deniz ticaretinde yaşanan gelişmeler ve alternatif geçiş noktalarındaki riskler, Türk Boğazları'nın stratejik değerini daha da artırmış durumda.
Yeni Tarife ve Ekonomik Etkiler
İstanbul ve Çanakkale Boğazları'ndan geçiş ücretlerine yapılması planlanan yüzde 15'lik zam , Türkiye'nin boğaz gelirlerinde yeni bir artış dönemi başlatabilir. Ton başına ücretin 6,70 dolara yükselmesiyle birlikte hem kamu gelirlerinde hem de döviz girdilerinde önemli katkı sağlanması bekleniyor. Dünya deniz ticaretinin kritik geçiş noktaları arasında bulunan Türk Boğazları, yeni tarifeyle birlikte ekonomik açıdan daha fazla değer üretmeye devam edecek.
