Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS), emeklilik döneminde ek birikim ve gelir elde etmek isteyenlerin değerlendirdiği modeller arasında yer alıyor. SGK Uzmanı Murat Göktaş , bu sistemlerin nasıl işlediğini, kimlerin yararlanabileceğini ve emeklilik için hangi şartların arandığını anlattı.
Göktaş, son dönemde vatandaşların sosyal güvenlik sisteminden alacakları emekli aylığının yanında farklı bir güvence oluşturmak amacıyla tasarruf ve emeklilik modellerine yöneldiğini belirtti. Bu modellerin klasik anlamda SGK emekliliğinden farklı olduğunu vurgulayan Göktaş, özellikle BES'in Türkiye'de yaygın kullanılan ikinci tasarruf modellerinden biri haline geldiğini ifade etti.
Vatandaşlar İkinci Gelir İçin Tasarruf Modellerine Yöneliyor
Emeklilik döneminde ekonomik açıdan daha rahat bir yaşam sürmek isteyen vatandaşlar, çalışma hayatları boyunca farklı birikim yöntemlerini araştırıyor. BES ve OKS , bu kapsamda öne çıkan seçenekler arasında bulunuyor.
SGK Uzmanı Murat Göktaş, Habertürk canlı yayınında yaptığı değerlendirmede, sosyal güvenlik kurumundan alınacak emekli aylığının ilerleyen yıllarda tek başına yeterli görülmemesi nedeniyle farklı tasarruf modellerine ilginin arttığını söyledi.
Göktaş, bu sistemlerin bir yönüyle emeklilik modeli, diğer yönüyle ise uzun vadeli tasarruf yöntemi olarak değerlendirilebileceğini belirtti. Sistemde yapılan düzenli ödemeler ve devlet katkıları sayesinde kişilerin emeklilik döneminde SGK aylığına ek birikim oluşturmasının hedeflendiğini aktardı.
Otomatik Katılım Sistemi İlk İki Ay Zorunlu Uygulanıyor
Otomatik Katılım Sistemi (OKS) , belirli çalışan grupları için işe giriş sırasında devreye giren bir sistem olarak uygulanıyor. Göktaş'ın verdiği bilgilere göre, özel sektörde belirli sayının üzerinde çalışanı bulunan iş yerlerinde çalışanların sisteme otomatik olarak dahil edilmesi söz konusu oluyor.
Sisteme dahil edilen çalışanın brüt ücretinden yüzde 3 oranında kesinti yapılarak bireysel emeklilik hesabına aktarılıyor. İlk iki aylık dönemin ardından çalışan isterse sistemden ayrılabiliyor. Dolayısıyla otomatik katılımın devam edip etmemesi, ilk iki aylık zorunlu dönemin sonrasında kişinin tercihine bırakılıyor.
Göktaş, OKS'de yaş kriterinin de bulunduğunu belirtti. Buna göre 45 yaşını geçmemiş çalışanlar için otomatik katılım uygulaması zorunlu olarak devreye girebilirken, 45 yaş üzerindeki kişiler açısından katılım isteğe bağlı olarak gerçekleşebiliyor.
OKS’de Emeklilik İçin 10 Yıl ve 56 Yaş Şartı Bulunuyor
Otomatik Katılım Sistemi'nde yalnızca düzenli ödeme yapmak yeterli olmuyor. Sistemden emeklilik hakkından yararlanmak isteyenler açısından 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaşını doldurma şartı bulunuyor.
Katılımcılar bu şartları yerine getirdiklerinde sistemden emeklilik kapsamında yararlanabiliyor. Bunun yanında belirli koşullarda birikimin toplu olarak alınması da mümkün olabiliyor.
Göktaş, OKS'de çalışan tarafından yapılan yüzde 3'lük kesintiye ek olarak devlet katkısının da bulunduğunu ifade etti. Ancak işveren katkısının bulunmaması nedeniyle özellikle düşük tutarlı düzenli ödemelerde birikimin BES'e kıyasla daha sınırlı kalabileceğine dikkat çekti.
Bu nedenle çalışanların sisteme dahil olduklarında kesinti oranını, devlet katkısını ve uzun vadede oluşabilecek birikimi birlikte değerlendirmesi önem taşıyor.
BES Gönüllü Katılımla Birikim İmkanı Sağlıyor
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ise OKS'den farklı olarak gönüllülük esasına dayanıyor. Çalışan veya çalışmayan kişiler, kendi tercihleri doğrultusunda bir emeklilik şirketi üzerinden BES hesabı açabiliyor.
BES'in en dikkat çeken özelliklerinden biri devlet katkısı . Göktaş'ın aktardığı bilgilere göre, devlet katkısı oranı yapılan düzenlemeyle yüzde 20 seviyesine indirildi. Örneğin aylık ödeme tutarının 30 bin lira civarında olması halinde, belirtilen oran üzerinden yaklaşık 6 bin liralık devlet katkısı oluşabiliyor.
BES'te birikimler çeşitli fonlarda değerlendirilebiliyor. Katılımcılar, tercihlerine göre birikimlerinin hangi yatırım araçlarını içeren fonlarda değerlendirileceğini seçebiliyor. Böylece sistem yalnızca para biriktirme aracı olarak değil, aynı zamanda uzun vadeli yatırım modeli olarak da kullanılabiliyor.
BES’te 10 Yıl ve 56 Yaş Koşulu Aranıyor
Bireysel Emeklilik Sistemi'nden emeklilik hakkıyla ayrılabilmek için en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını doldurmak gerekiyor. Bu şartların tamamlanmadan sistemden çıkılması halinde devlet katkısının tamamından yararlanılamıyor.
Sistemden erken ayrılmanın bir başka sonucu da stopaj uygulaması açısından ortaya çıkıyor. Göktaş, katılımcıların sistemde öngörülen süre ve yaş şartlarını tamamlamadan ayrılması durumunda vergi açısından dezavantaj yaşayabileceğini belirtti.
Bu nedenle BES'e giren kişilerin kısa vadeli kazanç yerine uzun vadeli birikim hedefiyle hareket etmesi gerekiyor. Sistemde daha uzun süre kalmak, hem devlet katkısından daha fazla yararlanma hem de fon getirilerinin zaman içinde birikim üzerinde etkili olması açısından önem taşıyor.
BES’te 7 Milyonun Üzerinde Kişi Birikim Yapıyor
Türkiye'de BES'in ulaştığı büyüklük de sistemin vatandaşlar arasındaki yaygınlığını ortaya koyuyor. Murat Göktaş'ın verdiği bilgilere göre, BES'ten yararlanan kişi sayısı 7 milyonun üzerinde bulunuyor.
Sistemdeki toplam birikimin ise 2 trilyon liranın üzerine çıktığı ifade edildi. Bu rakamlar, BES'in Türkiye'deki en önemli ikinci tasarruf ve emeklilik modellerinden biri haline geldiğini gösteriyor.
Göktaş, BES'in yalnızca emeklilik döneminde kullanılacak bir gelir modeli olarak değil, aynı zamanda uzun vadeli tasarruf aracı olarak da değerlendirilebileceğini belirtti. Katılımcıların fon tercihleri doğrultusunda birikimlerini farklı yatırım araçlarına yönlendirebilmesi, sistemi uzun vadeli finansal planlama açısından da önemli hale getiriyor.
İki Sistem Birlikte İkinci Gelir Oluşturabilir
BES ve OKS'nin temel amacı, kişilerin çalışma hayatları boyunca yaptıkları birikimlerle emeklilik dönemlerinde SGK aylığına ek bir kaynak oluşturabilmesi . Bu nedenle kamuoyunda "çifte emeklilik" olarak adlandırılan uygulama, SGK'dan alınan emekli aylığıyla birlikte özel emeklilik birikiminin kullanılmasını ifade ediyor.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. BES veya OKS, SGK'nın verdiği emekli aylığının aynısı anlamına gelmiyor. Bu sistemlerde oluşacak tutar; ödenen katkı payına, sistemde kalınan süreye, devlet katkısına ve fonların performansına göre değişiyor.
Dolayısıyla ikinci gelir hedefleyen kişilerin sisteme girerken ödeme gücünü, yatırım tercihlerini ve uzun vadeli hedeflerini dikkate alması gerekiyor.
Emeklilikte İkinci Maaş İçin Uzun Vadeli Birikim Öne Çıkıyor
Emeklilik döneminde gelir seviyesini desteklemek isteyenler açısından BES ve OKS, uzun vadeli birikim seçenekleri arasında yer alıyor. OKS'de ilk iki aylık süreç zorunlu katılım esasına dayanırken , BES tamamen gönüllü olarak başlatılabiliyor.
Her iki sistemde de emeklilik şartlarının yerine getirilmesi açısından 56 yaş ve 10 yıllık süre öne çıkıyor. BES'te ayrıca devlet katkısı ve fon seçimi, birikimin büyüklüğünü etkileyen önemli unsurlar arasında bulunuyor.
Sonuç olarak "çifte emeklilik" ifadesi, SGK emekli aylığının yanında BES veya OKS üzerinden oluşan birikimden yararlanılmasını anlatıyor. İkinci gelir oluşturmak isteyenlerin erken yaşta düzenli tasarrufa başlaması , sistemde uzun süre kalması ve kendi mali durumuna uygun katkı payı ile fon tercihlerini değerlendirmesi, emeklilik dönemindeki finansal güvenceyi artırabilecek başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
