Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) verilerine göre sektörde faaliyet gösteren 27 bin 291 işletmenin yalnızca 361’i, yani yüzde 1,3’ü, 250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük ölçekli firmalardan oluşuyor. Ancak bu sınırlı sayıdaki işletme, toplam üretimin yüzde 39,5’ini ve toplam satışların yüzde 39,1’ini tek başına gerçekleştiriyor. Veriler, ölçek büyüdükçe verimliliğin ve katma değerin belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor.
Küçük İşletmeler Sayıca Fazla Ama Katkısı Sınırlı Kaldı
Sektörde 1–9 kişi çalıştıran işletmeler, toplam girişimlerin yüzde 59,2’sini oluşturmasına rağmen üretimden aldıkları pay yüzde 7,4 ile sınırlı kaldı. Bu grupta çalışan başına üretim değeri yaklaşık 414 bin TL seviyesinde bulunuyor. Buna karşılık büyük işletmelerde çalışan başına üretim değeri 1 milyon 360 bin TL’nin üzerine çıkıyor. Bu tablo, küçük işletmelerin niceliksel ağırlığına rağmen ekonomik katkısının sınırlı olduğunu gösteriyor.
Orta Ölçekli Firmalar Köprü Rolü Üstlendi
50–249 çalışanı bulunan orta ölçekli işletmeler, toplam girişimlerin yüzde 9,3’ünü oluşturuyor. Buna karşın üretimin yüzde 30,6’sını, satışların ise yüzde 30,3’ünü gerçekleştiriyor. Sektör temsilcileri, bu grubun küçük işletmeler ile büyük firmalar arasında kritik bir “köprü” rolü üstlendiğini, ancak mevcut destek sisteminin bu geçişi yeterince teşvik etmediğini belirtiyor.
Ölçek Sorunu Küresel Pazarda Sipariş Kaybettirdi
Uzmanlara göre ölçek sorunu yalnızca iç verimlilikle sınırlı kalmıyor. ABD gibi dünyanın en büyük hazır giyim ithalatçısı pazarlarda, yüksek adetli, hızlı ve sürdürülebilir tedarik talebine karşılık veremeyen parçalı üretim yapısı, Türk firmalarının rekabet gücünü zayıflatıyor. Büyük ölçekli işletmeler; tasarım, AR-GE, markalaşma ve tedarik zinciri sürekliliği açısından da sektörün lokomotifi konumunda bulunuyor.
İstihdam Kaybı Katma Değeri Yaratanlarda Yoğunlaştı
İstihdam verileri de ölçek sorununu net biçimde ortaya koyuyor. 2022–2025 döneminde tekstil ve hazır giyim sektöründe 349 bin 431 kişilik istihdam kaybı yaşandı. Bu kaybın yüzde 42,4’ü, sektörün en yüksek katma değeri yaratan 250 ve üzeri çalışanı bulunan işletmelerde gerçekleşti. 2025 sonunda toplam istihdam kaybının 380 bin kişiye ulaşması bekleniyor.
TGSD’den Yeni Destek Modeli Önerisi Geldi
TGSD Başkanı Toygar Narbay, sektörün önündeki en temel yapısal sorunun ölçek olduğunu vurguladı. Narbay, “Tasarımcı, mühendis ve AR-GE yatırımı ancak belli bir ölçeğin üzerinde mümkün oluyor” diyerek, KOSGEB’e benzer ancak büyük ve orta ölçekli firmalara odaklanan Büyük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi (BOSGEB) kurulmasını önerdi.
Gelecek Ölçek Büyüten Politikalarla Şekillenecek
Sektör temsilcileri, mevcut destek mimarisinin değişmemesi halinde istihdam kayıplarının süreceği ve Türkiye’nin küresel pazarlarda daha fazla sipariş kaybı yaşayacağı görüşünde birleşiyor. Uzmanlara göre, büyük işletmeleri güçlendiren, orta ölçekli firmaların büyümesini teşvik eden ve uzun vadeli öngörü sunan bir destek modeli, Türk hazır giyim sektörünün geleceği açısından kritik önem taşıyor.
