Yeni yasama döneminin başlamasıyla birlikte emeklilerin gelirlerinin artırılması ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik öneriler Meclis gündemine taşındı. Tekliflerin yasalaşması halinde emeklilere yönelik yeni desteklerin ve maaş hesaplamalarında değişikliklerin hayata geçirilmesi planlanıyor. Öneriler arasında her yıl emeklilere ikramiye verilmesi, aylık bağlama oranlarının yükseltilmesi ve geçmişte bağlanan maaşların yeniden güncellenmesi gibi düzenlemeler bulunuyor.
Emeklileri ilgilendiren 3 teklif Meclis gündemine taşındı
TBMM’nin yeni yasama döneminin başlamasıyla birlikte milletvekilleri tarafından farklı kesimleri ilgilendiren çok sayıda kanun teklifi Meclis Başkanlığı’na sunuldu. Bu teklifler arasında emeklilerin ekonomik durumunun iyileştirilmesini amaçlayan düzenlemeler de yer aldı.
Sabit gelirle yaşamını sürdüren milyonlarca emeklinin artan hayat pahalılığı karşısında yaşadığı ekonomik sorunlar, Meclis gündemine taşınan tekliflerin temel başlıklarından biri oldu. Üç ayrı kanun teklifinde emeklilerin gelirlerinin desteklenmesine yönelik farklı öneriler bulunuyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş da köşe yazısında emeklileri ilgilendiren söz konusu teklifleri değerlendirdi. Karakaş’ın aktardığı düzenlemeler, emeklilere yönelik sosyal desteklerden maaş hesaplama sistemine kadar farklı alanları kapsıyor.
Emeklilere her yıl asgari ücret tutarında ikramiye önerildi
Meclis’e sunulan ilk teklifte emeklilere yönelik düzenli bir ikramiye verilmesi önerildi. Teklifin yasalaşması halinde emeklilere her yıl haziran ayında ikramiye ödenmesi planlanıyor.
Öneride ikramiye miktarının net asgari ücret tutarında olması öngörülüyor. Böylece emeklilerin yılda bir kez ek bir gelir elde etmesi amaçlanıyor.
Teklifte dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise söz konusu desteğin kullanım alanıyla ilgili oldu. Buna göre ikramiye yalnızca yurt içindeki dinlenme tesislerinde kullanılabilecek. Düzenlemenin temel amacı, emeklilerin sosyal ve ekonomik koşullarının desteklenmesi olarak öne çıkıyor.
İkinci teklif aylık bağlama oranlarını yükseltmeyi amaçlıyor
Meclis’e sunulan ikinci teklif ise doğrudan emekli maaşlarının hesaplanmasına ilişkin değişiklikler içeriyor. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, 2008 yılının Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 29. maddesine dikkat çekerek mevcut sistemin emekli maaşlarında zaman içerisinde düşüşe neden olduğunu belirtti.
Teklifte, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan aylık bağlama oranının artırılması öneriliyor. Buna göre her 360 gün için uygulanan yüzde 2 oranının yüzde 3’e çıkarılması planlanıyor.
Bu değişiklik hayata geçirilirse çalışma süresi uzadıkça emekli aylığına yansıyan oranın da yükselmesi hedefleniyor. Böylece uzun yıllar çalışan vatandaşların emekli olduklarında daha yüksek maaş almasının önü açılmak isteniyor.
25 yıl çalışan emeklinin aylık oranı yüzde 75’e çıkarılacak
İkinci kanun teklifinde maaş skalasına ilişkin de önemli bir öneri bulunuyor. Düzenlemeye göre 25 yıl çalışan bir emeklinin maaş bağlama oranının yüzde 50’den yüzde 75’e yükseltilmesi öngörülüyor.
Mevcut sistemde farklı dönemlerde emekli olan vatandaşlar arasında maaş farklarının ortaya çıkması, emekli aylıklarının hesaplanmasına yönelik tartışmaların başında geliyor. Teklif sahiplerinin önerisiyle bu farkların azaltılması amaçlanıyor.
Düzenlemenin özellikle uzun süre prim ödeyen vatandaşların emekli aylıklarının daha yüksek seviyeye çıkmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Ancak söz konusu değişikliklerin yürürlüğe girebilmesi için tekliflerin yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.
Eski emekli maaşları için geriye dönük güncelleme önerildi
İkinci teklifin bir diğer önemli maddesi ise geçmişte emekli olan vatandaşların maaşlarına ilişkin oldu. Teklifte, düzenlemeye geçici bir madde eklenerek kanun öncesinde bağlanan emekli maaşlarının da yeni oranlara göre güncellenmesi öneriliyor.
Bu düzenlemeyle geçmişte emekli olan vatandaşların yeni sistem nedeniyle oluşabilecek hak kayıplarının telafi edilmesi amaçlanıyor. Böylece yalnızca gelecekte emekli olacak kişilerin değil, daha önce emekli olmuş vatandaşların da düzenlemeden yararlanması hedefleniyor.
Karakaş, özellikle 2000 yılı ve sonrasında emekli olan vatandaşlarla eski emekliler arasında ciddi maaş farkları oluştuğuna dikkat çekti. Üçüncü teklifin de bu farklılıkların giderilmesine yönelik hükümler içerdiği aktarıldı.
Üçüncü teklif emekli aylıklarında yeni hesaplama öneriyor
Emeklileri ilgilendiren üçüncü kanun teklifinde ise farklı bir maaş hesaplama sistemi öneriliyor. İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre düzenlemede 506 sayılı Kanun’daki memur katsayısının esas alınması öngörülüyor.
Teklifte aylık bağlama oranının tabanının yüzde 60 olması ve bu oranın en fazla yüzde 85 seviyesine çıkabilmesi öneriliyor. Böylece çalışma süresi ve prim durumuna göre emekli aylıklarının yeniden hesaplanması amaçlanıyor.
Düzenlemede mevcut maaşın yeni hesaplama sonucunda daha düşük çıkması ihtimaline karşı da bir koruma önerisi bulunuyor. Buna göre yeni hesaplama sonucunda ortaya çıkan maaş mevcut aylığın altında kalırsa mevcut maaşın korunması planlanıyor.
Emeklilere geriye dönük toplu ödeme önerildi
Üçüncü teklif kapsamında dikkat çeken bir diğer düzenleme ise geçmiş dönemlere ilişkin ödeme önerisi oldu. Teklifte, yeni hesaplama sonucunda oluşacak farkların emeklilere geriye dönük toplu ödeme şeklinde verilmesi öngörülüyor.
Bu önerinin hayata geçmesi halinde yeni maaş hesabı nedeniyle ortaya çıkacak farkların geçmiş dönemler için de dikkate alınması amaçlanıyor. Böylece emekliler açısından geçmişte oluştuğu belirtilen maaş kayıplarının telafi edilmesi hedefleniyor.
Ancak söz konusu üç teklifin şu aşamada yalnızca kanun teklifi niteliğinde olduğu ve yürürlüğe girmediği belirtiliyor. Düzenlemelerin hayata geçmesi için TBMM’de ilgili komisyonlarda değerlendirilmesi ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Teklifler yasalaşırsa emeklilerin gelirleri değişebilir
Meclis’e sunulan üç ayrı kanun teklifinin ortak noktasını emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesi oluşturuyor. İlk teklif ek bir sosyal destek sağlanmasını hedeflerken, ikinci ve üçüncü teklifler emekli maaşlarının hesaplanmasına ilişkin değişiklikler içeriyor.
Öneriler arasında net asgari ücret tutarında yıllık ikramiye, aylık bağlama oranının artırılması, geçmiş maaşların güncellenmesi ve geriye dönük toplu ödeme gibi başlıklar bulunuyor.
Tekliflerin yasalaşıp yasalaşmayacağı ve hangi maddelerin kabul edileceği ise TBMM’de yürütülecek yasama sürecinin ardından belli olacak. Emekliler açısından kritik önem taşıyan düzenlemelerin komisyon ve Genel Kurul aşamalarında nasıl şekilleneceği yakından takip edilecek.
Üç ayrı kanun teklifinin Meclis gündemine taşınması, emeklilerin ekonomik sorunlarının yeniden gündemin önemli başlıklarından biri haline geldiğini gösterdi. İkramiye, aylık bağlama oranı ve geçmişe dönük maaş düzenlemelerini içeren teklifler kabul edilirse milyonlarca emeklinin gelirinde değişiklik yaşanabilecek. Ancak mevcut aşamada bunların teklif olduğu ve kesinleşmiş bir düzenleme niteliği taşımadığı unutulmamalı. Emeklilerin gözü şimdi TBMM’de yapılacak görüşmelerde ve tekliflerin yasama sürecinde atılacak adımlarda olacak.
