Keşifler arasında yaklaşık 5 bin ila 6 bin yıllık , ahşap şaftı, taş ucu ve lifli bağlama izleri büyük ölçüde korunmuş bir ok da yer aldı. Bulgular, bölgedeki yüksek dağlık alanların Taş Çağı’ndan itibaren avcılık faaliyetlerinde kullanıldığını ortaya koyuyor.
Eriyen Buzlar Binlerce Yıllık Okları Gün Yüzüne Çıkardı
Arkeologların Langfonne, Storfonne ve Handklefonne bölgelerinde gerçekleştirdiği yaklaşık üç haftalık saha çalışması , geçmiş dönemlere ilişkin önemli bulgular sağladı. Çalışmalar sırasında toplam 48 ok tespit edildi.
Buluntular arasında özellikle bir ok, korunma durumu ve yaşıyla öne çıktı. Ahşap şaftı, taşından yapılmış ucu ve lifli bağlama izleri belirgin şekilde korunabilen eserin yaklaşık 5 bin ila 6 bin yıl öncesine tarihlendirildiği belirtildi.
Bu tür organik malzemelerin normal koşullarda binlerce yıl boyunca bozulmadan kalması oldukça zor. Buz ve soğuk ortam ise ahşap, deri ve tekstil gibi materyallerin korunmasına yardımcı oluyor.
Araştırmalar Daha Eski Dönemlere Ulaşmaya Başladı
“Secrets of the Ice” projesinin çalışmalarına başladığı 2006 yılında , bulunan arkeolojik materyallerin önemli bir bölümünü yaklaşık 2 bin yıldan daha genç eserler oluşturuyordu. Özellikle Viking Dönemi’ne ait buluntular araştırmalarda önemli yer tutuyordu.
Ancak yıllar içinde buz tabakalarının gerilemesiyle birlikte daha eski dönemlere ait eserlerin ortaya çıkışında artış görüldü. Araştırmacıların değerlendirmelerine göre buzun daha derin katmanlarının çözülmesi, Taş Çağı ve Tunç Çağı’na ait malzemelerin bulunmasını mümkün hale getiriyor.
Bu durum, buzulların yalnızca doğal oluşumlar olmadığını, aynı zamanda geçmiş toplumların bıraktığı organik materyalleri uzun süre koruyan doğal arşivler olduğunu gösteriyor.
Buzulların İçinde Kalan Organik Eserler Hızla Bozuluyor
Arkeolojik açıdan en önemli sorunlardan biri, buzdan çıkarılan eserlerin korunması. Binlerce yıl boyunca düşük sıcaklıkta ve buz içerisinde muhafaza edilen ahşap, deri, tekstil ve diğer organik materyaller , gün yüzüne çıktıktan sonra farklı koşullarla karşılaşıyor.
Hava ve sıcaklık değişimiyle birlikte bozulma süreci hızlanabiliyor. Bu nedenle ekiplerin buluntuları tespit ettikten sonra hızlı biçimde belgelemesi ve uygun koşullarda muhafaza etmesi gerekiyor.
Özellikle ahşap oklar ve giysi parçaları gibi eserler, geçmişte kullanılan malzemeler ve üretim teknikleri hakkında doğrudan bilgi sağlayabiliyor. Bu nedenle her yeni buluntu, bölgenin eski sakinlerinin günlük yaşamını anlamak açısından önem taşıyor.
Yirmi Yıllık Çalışmalar Dağlardaki Avcılık Kültürünü Aydınlattı
Yaklaşık 20 yıldır sürdürülen çalışmalar kapsamında bölgede 73 farklı arkeolojik alan kayıt altına alındı. Araştırmacılar, bugüne kadar 5 binden fazla tarihi eseri koruma altına aldı.
Buluntular yalnızca oklardan oluşmuyor. Yay parçaları, kıyafetler, ayakkabılar ve yük taşımacılığında kullanılan hayvanlara ait ekipmanlar da keşfedilen materyaller arasında bulunuyor.
Bu eserler, yüksek dağlık alanların geçmişte yalnızca geçiş güzergâhları olmadığını, aynı zamanda avcılık ve günlük yaşam faaliyetlerinin gerçekleştirildiği alanlar olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle ok ve yay gibi av araçları, bölgedeki insanların av hayvanlarını takip etmek için yüksek rakımlı bölgelerden yararlandığını düşündüren önemli kanıtlar arasında yer alıyor.
Taş Çağı Buluntuları Bölgenin Geçmişini Daha Eskiye Taşıdı
Son yıllarda ortaya çıkarılan Taş Çağı eserleri, Jotunheimen bölgesindeki insan faaliyetlerinin geçmişine ilişkin kronolojinin daha eski dönemlere taşınmasına katkı sağlıyor.
Yaklaşık 5 bin ila 6 bin yıllık okun bulunması da bu açıdan dikkat çekiyor. Eser, dönemin insanlarının yalnızca taş aletler üretmediğini, aynı zamanda ahşap ve doğal lifleri bir araya getirerek gelişmiş av araçları hazırladığını gösteren somut örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Bu insanların Viking Dönemi toplumlarından binlerce yıl önce bölgede yaşadığı biliniyor. Dolayısıyla buluntular, Norveç’in yüksek kesimlerindeki insan faaliyetlerinin tarihini Viking Çağı’nın çok daha öncesine götüren arkeolojik kanıtlar arasında yer alıyor.
Buzların Önümüzdeki Yıllarda Daha Fazla Eser Ortaya Çıkarması Bekleniyor
İklim koşullarındaki değişim, bir yandan yeni arkeolojik eserlerin ortaya çıkmasını sağlarken diğer yandan mevcut mirasın korunmasını zorlaştırıyor. Araştırmacılar, buzulların ve kar alanlarının küçülmesinin devam etmesi halinde bazı arkeolojik alanların önümüzdeki yıllarda tamamen buzsuz kalabileceğine dikkat çekiyor.
Buzun çekilmesiyle yeni eserlerin bulunması mümkün olsa da bu süreç, eserlerin korunması açısından ciddi bir zaman baskısı oluşturuyor. Buz altında binlerce yıl boyunca muhafaza edilen organik materyaller, yüzeye çıktıktan sonra kısa sürede zarar görebiliyor.
Bu nedenle arkeologlar, buzun tamamen ortadan kalkmasından önce mümkün olduğunca fazla alanı taramaya ve buluntuları kayıt altına almaya çalışıyor.
Nadir Buluntular Özel Soğutmalı Vitrinlerde Korunuyor
Sahada bulunan hassas eserlerin korunması için özel yöntemler uygulanıyor. Bazı nadir parçalar, Norveç’in Lom kentindeki Norveç Dağ Merkezi’nde özel soğutmalı vitrinlerde muhafaza edilerek ziyaretçilere sunuluyor.
Bu uygulama, eserlerin bulunduğu doğal koşullara mümkün olduğunca yakın bir ortamın korunmasını amaçlıyor. Böylece binlerce yıl boyunca buz içerisinde saklanan materyallerin bilimsel incelemeler için gelecekte de kullanılabilmesi hedefleniyor.
Jotunheimen’deki çalışmalar, buzulların geri çekilmesinin arkeoloji açısından çift yönlü bir tablo oluşturduğunu gösteriyor. Eriyen buzlar yeni keşiflerin kapısını açarken aynı zamanda binlerce yıllık eserleri koruyan doğal ortamı da ortadan kaldırıyor. Bu nedenle her yeni buluntu, geçmişe açılan bir pencere olmasının yanı sıra zamanla yarışan bir koruma çalışmasının parçası olarak önem taşıyor.
